De website langzullenwelezen.be gaat begin volgend jaar offline en de informatie wordt sinds 1 november niet meer aangevuld. Wil je op de hoogte blijven van het laatste boekennieuws uit de VRT-programma's en leestips ontvangen? Schrijf je dan hier in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

'Willem en mijn wellust': de nieuwe Jeroen Olyslaegers met een W

Fictie De Afspraak

Jeroen Olyslaegers heeft een nieuw boek uit. ‘Willem en mijn wellust’ is opnieuw een historische roman. Voor dit boek keert de schrijver terug naar het Antwerpen van het einde van de 19e eeuw. Daar speelt zich een verhaal af getekend door boekengekte, diefstal en wellust. De schrijver kwam langs in De Afspraak bij Bart Schols.

‘Navel’

In 1994 debuteerde Olyslaegers met ‘Navel’. Voor het cultuurprogramma ‘Ziggurat’ op VRT maakte de auteur toen een zelfportret. ‘Ik moest mezelf voorstellen in een filmpje van zeven minuten. Er is misschien wel een cineast aan mij verloren gegaan’, knipoogt Olyslaegers. ‘Ik had een avant-garde carrière kunnen hebben.’

Dat waren helemaal andere tijden, de jaren negentig. Ik was mijn weg aan het zoeken toen. Dat was wel heel duidelijk. ‘Ik kreeg één recensie van ‘Navel’. Gerrit Komrij heeft het boek toen, onder een pseudoniem, de grond in geboord.’

Na ‘Wij’, ‘Winst’, ‘Wildevrouw’ en ‘WIL’, bevat de nieuwste Olyslaegers ‘Willem en mijn wellust’ opnieuw veel W’s. ‘Ik probeer mijn boeken op die manier bij elkaar te houden, in tegenstelling tot de Jeroen van de jaren ’90 die niet geïnteresseerd was in een oeuvre’, zegt de schrijver daarover.

Van ‘Willem’ naar ‘Willem en mijn wellust’

Begin dit jaar schreef Olyslaegers ‘Willem’, een Boekenweekgeschenk voor de onafhankelijke boekhandels in Vlaanderen. ‘Mijn uitgeverij De Bezige Bij wou dat toen opnieuw uitbrengen, maar ik zei dat ik het wou herschrijven en er nog een andere context rond wou bouwen. Ik heb er de ‘Wellust’ en een vrouwelijk personage aan toegevoegd. Het negentiende-eeuwse verhaal is zoveel rijker geworden. Het past ook nog veel meer in hetgeen waar ik al jaren mee bezig ben’, zegt Olyslaegers.

Diefstal

We schrijven 1885. Ene Hippolyte van Damme steelt een pakket boeken van een boekenantiquariaat in Antwerpen. ‘Het idee van diefstal heeft mij altijd geïnteresseerd, omdat ik zelf een potentiële boekendief ben. Ik heb eens één keer een boek gestolen uit de bib van Antwerpen. Gelukkig is de misdaad verjaard’, grapt Olyslaegers. ‘Ik had daar toch heel lang een schuldgevoel over, wat mij wel fascineerde.’

Volgens het hoofdpersonage Hippolyte van Damme zijn er twee soorten dieven. De eerste is een dief die zo snel mogelijk zijn buit wil doorverkopen voor geld. De andere dief is een ‘occasionele dief’ die zichzelf beschouwd als de rechtmatige eigenaar van het gestolen goed. ‘Ik ben zeker de tweede en Hippolyte van Damme ook’, zegt Olyslaegers.

Bezit

‘Willem en mijn Wellust’ gaat over bezit in verschillende vormen en maten, in de context van diefstal, maar ook in de liefde en in seks. ‘Is de liefde niet een vorm van diefstal?’, vraagt Olyslaegers zich af. ‘Ik ben nogal gefascineerd, net als vele mensen in een liefdesrelatie, door de bezitsdrang, het feit dat je je partner, die je doodgraag ziet, begint te beschouwen als jouw bezit. Dat is een heel vreemd principe voor mij. Er zijn ook grenzen aan die bezitsdrang, maar het kan ook omslaan in jaloezie. Bovendien is er een voortdurende onderhandeling. Hoeveel vrijheid geef je jezelf, hoeveel vrijheid geef je de partner.’ In ‘Willem en mijn wellust’ is die bezitsdrang nog grotesker. Hippolyte heeft een affaire met een getrouwde vrouw, maar blijft zijn vrouw als zijn bezit beschouwen.

Wat mannen menen te weten over vrouwen

Op de achterflap van ‘Willem en mijn wellust’ staat te lezen dat Olyslaegers iets wil vertellen over ‘wat mannen menen te weten over vrouwen’. De 19e eeuw, waarin het verhaal zich afspeelt, is daar de ideale context voor. Tijdens die periode raakten de theorieën van Freud in zwang en circuleerden er tegen het fin de siècle ideeën over de ‘vrouwelijke hysterie’.

‘In de 19e eeuw werden vrouwen, zeker in gegoede kringen, behandeld voor hun lusten en hun vrijheidsdrang. Daartegenover staat mannelijke hysterie, die er weldegelijk ook was’, zegt Olyslaegers. ‘We hebben een heel vreemd perspectief op het einde van die 19e eeuw, omdat we heel veel dingen niet weten.’

Dan zijn er nog de romans die toen verschenen zijn, van Gustave Flaubert en Louis Couperus bijvoorbeeld. ‘De manier waarop Flaubert over Emma Bovary schrijft, de manier waarop vrouwen rond paraderen in die boeken … ik vind dat heel merkwaardig’, aldus Olyslaegers. ‘Die mannelijke schrijvers uiten hun bezitsdrang tegenover die vrouwen. Hun vrouwelijke personages zijn casestudy's. Op het moment dat ze vrijheid ervaren, worden ze als halfgek beschouwt door hun bedenkers.’

Man-vrouwrelaties zijn een heel boeiend onderwerp voor Olyslaegers. ‘De manier waarop mannen naar vrouwen kijken, hoe dat geëvolueerd is en wat er nu aan het gebeuren is, het wordt alleen maar boeiender en boeiender. Man-vrouwrelaties zijn in dit decennium echt aan het veranderen.’

Antwerpen

Ook voor deze roman blijft Olyslaegers weer in de buurt van Antwerpen hangen. Al schuift hij nu een tiental kilometer op, richting Edegem. ‘Antwerpen is zo fascinerend. Er is zoveel gebeurd in de geschiedenis van de stad. Ik zit precies nog altijd helemaal alleen in die schatkamer aan verhalen als prozaïst. Ik nodig mijn collega’s uit om op onderzoek te gaan. Het zou leuk zijn mochten er nog een paar mensen over Antwerpen willen schrijven.’

Jeroen Olyslaegers was ook te gast in Pompidou bij Chantal Pattyn over zijn nieuwe roman. De netmanager van Klara was zeer enthousiast over het boek.

''Willem en Mijn Wellust' is de nieuwe Olyslaegers. Een kleintje. Dat heet een novelle. Met een peripetie uit zijn roman 'Wildevrouw', van de Beeldenstorm recht naar de 19de eeuw. Van Willem Selvius, de koninklijke drukker onder druk, naar Hyppolite Van Damme, uitgeblust feuilletonschrijver. Beiden adoreren ze het boek. En stelen. Elk heeft zijn reden. Ik vond 'Willem en zijn Wellust' heerlijke lectuur maar vooral te kort. Want je wil weten wat Olyslaegers met die prachtige nieuwe personages Hyppolyte en zij beminde Amandine zal aanvangen in het fin de siècle. Nog twee jaar wachten dus. Ondertussen toert Bob de Moor met 'Wildevrouw' door Vlaanderen. Dank u Malpertuis!', laat Chantal Pattyn weten op instagram.

Herbeluister het gesprek hier

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief