'Wijs, grijs en puber' van Jean Paul Van Bendegem in De Afspraak

Non-fictie De Afspraak

'Wijs, grijs en puber. Pleidooi voor de burgerlijk ongehoorzame senior', zo heet het nieuwe boek van Jean Paul Van Bendegem.

Opstandige senioren

'Het boek is zeker voor een groot deel autobiografisch', bevestigt Van Bendegem in De Afspraak op Canvas. Het is begonnen met een enkel voorval. Van Bendegem pendelde tussen Gent en Brussel, maar omdat hij gepensioneerd is, had hij plots na al die jaren geen abonnement meer. Na 2 maanden stapt hij op de trein zonder ticket. Hij legt het uit aan de conducteur. 'Zij was een waanzinnig vriendelijke vrouw', zegt Van Bendegem. Maar ze buigt voorover en begint trager en luider te spreken. Ze bedoelde het goed, maar Van Bendegem wou dan opstandig rechtstaan en roepen: 'nu eis ik een boete.' Zo'n ervaring zullen veel senioren en zeker mensen met een beperking meemaken. Mensen beginnen plots ook niet meer met jou maar over jou te praten. Je bent bijvoorbeeld dat wezen in de rolstoel. En op congressen merkte hij dat er enorme interesse is voor het thema en dacht dan: dat moet op papier. Het is geen corona-boek, het was voor corona al klaar, maar door de toestanden is de lancering uitgesteld tot nu. Maar het hele corona-aspect heeft het wel uitvergroot.

Ander lichaam, ander brein

De senioren-fase van het leven wordt vaak gezien als een afhandelende fase. Je doet nog de dingen die je gedaan hebt, maar één na één vallen dingen weg. Maar zo wil hij het niet zien. De laatste jaren is Van Bendegem veel actiever bezig met zijn lichaam. Toen hij nog aan de universiteit werkte , noemde hij zich een brein op pootjes en nu een brein met een lichaam. 'Ik ben echt alles aan het volgen dat aan het veranderen is aan mijn lichaam. Maar ook mentaal herschikken dingen zich. Je krijgt een intenser omgaan met de dingen. Je selecteert meer en je schrapt ook meer. Bijv. nee dat boek schrijven doe ik niet meer. Een ouder brein maakt ook veel nieuwe verbindingen. Het is ook een ander soort brein. Je kan niet meer op namen komen, dat type geheugen lijdt en werkt niet meer zo vlot, maar als je vraagt wat is er toen daar gebeurd, kunnen senioren daar wel beter op antwoorden. Dus het is een andere manier waarop het brein werkt, het kan beter verbanden leggen.'

En daarom is er een verschil tussen kennis en wijsheid, volgens de diehard wiskundige.

'Inderdaad, wat is het statuut van de wetenschappelijke kennis en hoe verhoudt die zich tot de andere vormen van kennis. We strijden nu vaak met hoe krijgen we het uitgelegd tijdens de hele coronacrisis? En als je dan kijkt naar de geschiedenis van onze westerse cultuur en de westerse wijsbegeerte dan pleitte men al meer dan 2000 jaar geleden voor wijsheid.'

Waarom dit boek?

'Voor mij is het sterk gebonden aan het feit hoe men denkt over generaties. Je hebt de zogenaamde actieve groep en men kijkt doorgaans enkel naar die generatie. Akkoord bijvoorbeeld ook dat de jongeren zeggen: jullie laten ons een wereld na die wij moeten opruimen…, maar het zijn wel de senioren die nu al sterven door de klimaatproblemen, dat gebeurt nu al…dus het is ook hun probleem.'

Herbekijk het volledige interview hieronder

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief