'Wat bomen ons vertellen' is geen deprimerend klimaatverhaal - herbeluister 'Zomerhuis met boeken' met Valerie Trouet en Jill Peeters

Boekentip Zomerhuis met boeken

In ‘Zomerhuis met boeken’ ontvangt Lieven van Gils elke zondag twee gasten die van gedachten wisselen over één boek. Valerie Trouet sprak over haar non-fictie boek ‘Wat bomen ons vertellen’ en ging daarvoor in gesprek met weervrouw en klimaatdeskundige Jill Peeters.

Valerie Trouet, een Vlaamse wetenschapper aan de universiteit van Arizona, bestudeert jaarringen van bomen. Deze groeiringen fungeren, als het ware, als teletijdmachine. Zo kunnen zij het klimaat van 1000 tot 2000 jaar geleden blootleggen. Deze tak in de wetenschap heet ‘dendrochronologie’.

De bijzondere vorm van wetenschap vereist veldwerk en soms verre expedities. Jill Peeters legt uit waarom veldwerk zo belangrijk is in de wetenschap: ‘Je leert door (extreme) omstandigheden aan de lijven te ondervinden, zoals de storm tijdens Pukkelpop 2011. Je kan leren voor jezelf, om je kennis uit te breiden, maar ook om accidenten te voorkomen.’

Maar zo werd ook het mysterie van de Messias ontluisterd, de legendarische viool van Stradivarius. 'Daar is wel wat controverse rond ontstaan', zegt Trouet. 'De Messiah ligt in een museum in Oxford, maar er was controverse rond of het wel de originele Messiah, van begin 18' eeuw was of een recentere kopie. Dendrochronologen hebben dan de jaarringen op de viool vergeleken met andere jaarringen. We vergelijken jaarringpatronen. Aan de hand daarvan konden ze zien dat de boom waaruit de viool gemaakt was, gekapt was voor de dood van Stradivarius. Het is dus mogelijk dat hij die viool gemaakt heeft.'

Bomen die bestudeerd worden, hoeven natuurlijk niet omgehakt te worden. 'We hebben een holle boor van 4 of 5 mm in diameter om stalen af te nemen. Dat gebeurt handmatig en kan bijzonder zwaar zijn', vertelt Trouet.

De belangrijkste conclusies van wat bomen ons (willen) vertellen gaan over het klimaat. ‘We zien extremen in het klimaat,’ legt Valerie uit. ‘Toen we jaarringen in Californië bestudeerden, kwamen we te weten dat het sneeuwpak in de Sierra Nevada nog nooit zo laag was geweest in 500 jaar. Aan de hand van instrumentele gegevens wisten we al dat het nog nooit zo droog was geweest in 80 jaar, maar door de jaarringen te bestuderen kwamen we te weten dat het ging over een periode van 500 jaar.’

Kunnen bomen dan ook de oplossing zijn voor de klimaatproblematiek? Gedeeltelijk. We kunnen bomen inzetten om de strijd aan te gaan. Zij nemen door fotosynthese namelijk koolstofdioxide op. En zodra er een boom sterft, gaat al die koolstofdioxide terug de lucht in. Daarom is stoppen met boskapping zo belangrijk.

Jill benadrukt nog graag dat het boek van Valerie geen deprimerend klimaatverhaal is. Het spoort aan om tot actie over te gaan. Als je ziet hoe ziek een boom kan worden door menselijke activiteiten, is dat (hopelijk) een teken om de klimaatproblematiek serieus te nemen en aan te pakken.

Tot slot geven beiden nog een leestip mee. Valerie raadt ‘Bidden wij’ van John Irving aan en Jill vond zingeving rond de dood in het boek ‘De wolkenbibliotheek’ van Stéphane Audeguy.

Herbeluister hier de verschillende fragmenten.

Op LangZullenWeLezen@Instagram geeft Valerie Trouet trouwens nog een leestip

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief