Waarom 'Radetzkymars' van Joseph Roth zo'n geweldig boek is? Herbeluister 'Zomerhuis met boeken' met Els Snick en Maaike Cafmeyer

Boekentips Radio 1

In ‘Zomerhuis met boeken’ ontvangt Lieven Van Gils elke zondag twee gasten die van gedachten wisselen over één boek. Deze week: Els Snick en Maaike Cafmeyer over 'Radetzkymars' van Joseph Roth.

Els Snick is literatuurwetenschapster, docent aan de UGent en literair vertaalster. Ze maakte een nieuwe Nederlandse vertaling van 'Radetzkymars', dat voor het eerst werd uitgegeven in 1932. Geert Mak schreef het voorwoord en Jan Vanriet maakte er tekeningen bij.

In 'Radetzkymars' laat Roth de ineenstorting van de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie samenvallen met de neergang van de familie Trotta. Maar het is vooral ook door de stijl, de ironie en de melancholie van Roth dat het boek nog altijd zeer actueel blijft. In de wereld van de literatuur groeide 'Radetzkymars' in geen tijd uit tot een klassieker die op ongeziene wijze de ondergang van de wereld van voor de Eerste Wereldoorlog in beeld brengt. Zeker in Duitsland geldt het boek als een meesterwerk dat zijn gelijke niet kent.

Actrice Maaike Cafmeyer leerde dankzij Snick het werk van Roth kennen, ze maakten in 2015 samen de voorstelling ‘Café Paradis’ (over de Oostendse zomer van Joseph Roth).

Het handelt onder andere over de onmogelijkheid van het bestaan, over de vergankelijkheid en het niet meer kunnen teruggaan naar het verleden. Er zijn heel veel parallelen te trekken naar vandaag. Naar fake news, naar de coronacrisis, de rol van de kunstenaar in de samenleving. "Heel het boek gaat over een wereld die op losse schroeven staat. Wij herkennen dat gewoon helemaal." zegt Maaike Cafmeyer.

“Het boek is een meesterwerk uit de wereldliteratuur, zonder overdrijven”, zegt Els Snick. Wat het boek zo goed maakt is de subtiliteit, niets is zwart-wit of eenduidig: "De personages zijn allemaal zo genuanceerd. Ze hebben goeie en slechte eigenschappen. Ook de keizer."

Wat Maaike erg treft is wat de schrijver weglaat: "Wat er niet gezegd wordt, daar denk ik aan".

Het boek werd al eerder vertaald naar het Nederlands. Was er nood aan een nieuwe vertaling en hoe begin je er aan?, wil Lieven Van Gils weten.

"De stijl van Joseph Roth is zo uitgepuurd, je moet het boek op elke bladzijde kunnen openslaan en vlot kunnen beginnen lezen.", zegt Snick. "Voor mij is dat een criterium voor de vertaling. De tekst moet heel gemakkelijk leesbaar en begrijpbaar zijn zonder dat je struikelt over woorden."

Een boek vertalen kan je vergelijken met het uitvoeren van een muziekstuk: "Ik heb heel veel versies en begin steeds opnieuw: vier, vijf, zes keer. Het is borduren."

Herbeluister 'Zomerhuis met boeken' met Lieven Van Gils op Radio 1.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief