Catherine Vuylsteke over 'De mannen die we oogstten' van internationaal bekroonde Jesmyn Ward - nu vertaald

Non-fictie Klara

De Amerikaanse schrijfster Jesmyn Ward groeide op in het zuiden van de Verenigde Staten. In haar omgeving zag ze mannen ten onder gaan aan verslavingen, wegzinken in de criminaliteit of uit het leven stappen. Ward onderzoekt of er een link is met het racisme waarmee de mannen vanaf hun vroegste jaren te maken kregen in 'De mannen die we oogstten'. Catherine Vuylsteke las het boek.

Het boek, haar derde, verscheen in 2013 en is nu vertaald en is haar autobiografie, vertelt Catherine in Pompidou. Het gaat over opgroeien in ruraal MIssissippi, DeLisle aan de Zuidkust. Dit is ook de plek waar de storm Katrina in 2005 heeft huisgehouden.

Wie is Jesmyn Ward?

Ward is African-American, geboren in 1977, opgegroeid in een precaire situatie in wat we hier 'de vierde wereld' zouden noemen, licht Catherine toe. In de context van een gebroken gezin met verslaving en verwaarlosing. Eén van de centrale vragen in haar autobiografie is: 'Hoe kan het dat, in haar directe omgeving, meer bepaald haar eigen broer en neven, zoveel jonge mannen het leven verliezen?' Het zijn er vijf en het begint bij haar broer Joshua die 3 jaar jonger was en die omkomt bij een dom ongeval. Ze komen om door een crackverslaving, zelfmoord, in uitzichtloze situaties. Dit maakt het boek er niet bepaald vrolijker op, waarschuwt Catherine.

'Hoe komt het dat ze dit ons aandoen?'

Ward stelt die vraag omdat één van haar verwanten zegt: 'Hoe komt het dat ze dit ons aandoen?' Ward vraagt zich af: 'Wie is die 'ze'?'

Ze heeft daar geen afdoende verklaring voor, vindt Catherine, al zoemt ze in op het schrijnende genderonevenwicht. Het gaat allemaal over gebroken gezinnen waarin vrouwen/moeders alle taken op zich moeten nemen: baantjes combineren met het huishoudelijk werk en aan de andere kant mannen, jongens die al vanaf hun jeugd gekwetst zijn, er niet in slagen hun dromen waar te maken. En die dromen en verlangens gaan najagen in andere relaties. Zo heeft haar eigen vader naast de 4 kinderen uit haar gezin, nog 6 kinderen bij 4 andere vrouwen. 'Dit is niets iets om moralistisch over te doen', voegt Catherine er aan toe, 'alleen slaagt hij er niet in de vaderrol op te nemen: hij is afwezig.'

Op de vraag 'hoe komt dat dan?', daar komt ze niet veel verder in, vindt Catherine. En dit in tegenstelling tot andere boeken over opgroeien in de vierde wereld van bv. Darren McGarvey en Ocuean Vuong (bij wie taal een instrument is). Het is heel erg een boek over littekens, bij de auteur letterlijk na een beet van haar vaders pitbull, maar ook de littekens die ze overhouden aan stringent, brutaal racisme in ruraal VS, waar de 'Confederate' flag nog wappert en op t-shirts van de tieners staat. In die zin is het wel een eye-opener: het racisme is er nooit weggeweest.

Jesmyn Ward is vervuld van zelfhaat: ze kan studeren op een private school, 'ze heeft het getroffen'. Ze komt vast te zitten in die zelfhaat en de blik van die ander, die ervoor zorgt dat ze er veel minder van kan maken en zich minder thuis kan voelen: ze gaat studeren aan de Stanford University en gaat werken in New York. Maar ze keert toch altijd weer terug naar dat oord van haat en liefde.

Goed boek?

Er gaan, volgens Catherine, teveel paginas over 'en we reden rond in de auto en we dronken en we blowden en die kotste op de achterbank'. Misschien heb jij een lage tolerantie tegenover het vervelende drugsgebruik van anderen, merkt Pompidou-presentatrice Heleen Debruyne lachend op.

Ward was nog jong toen ze dit boek schreef en is als schrijfster geëvolueerd. Ze heeft dat boek geschreven omdat haar broer gestorven was en dit voor haar een verlies was waar ze ontzettend moeilijk overheen kwam. Ze is ondertussen professor in New Orleans en heeft tweemaal een National Book Award gewonnen, maar dit jaar is ook nog haar echtgenoot overleden aan de gevolgen van Covid 19. 'Sommige mensen kennen echt wel heel veel pech', concludeert Catherine.

Herbeluister hieronder de recensie van Catherine Vuylsteke in Pompidou.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief