Steven De Foer: 'Wat de Amerikanen missen is een Martine Tanghe'

Boekenmarathon VRT NU

Journalist Steven De Foer is de Amerikakenner van De Standaard. Hij is momenteel in Wilmington, de woonplaats van de pas verkozen nieuwe Amerikaanse president, Joe Biden. Na een korte nacht, maakt hij via een videocall tijd voor De Boekenmarathon om zijn boek 'Amerikanen' voor te stellen. De ondertitel 'Het had zo mooi kunnen zijn' zegt al iets meer over de inhoud van het boek.

Modelvoorbeeld voor de democratie

'Het boek gaat over de Amerikaanse maatschappij, de Amerikaanse geschiedenis en de Amerikaanse politiek', zegt De Foer. 'Ik vertrek vanuit het idee, dat veel Amerikanen ook heel erg hebben, dat zij 'the shining city on the hill' zijn, waar de hele wereld vol bewondering naar kijkt. Het modelvoorbeeld voor de democratie. En het klopt ook dat de waarden die in de Onafhankelijkheidsverklaring staan zeer progressief zijn, maar in de feiten waren de eerste Amerikanen niet zo progressief als ze dachten. Zo waren het slavenhandelaars, hebben ze de oorspronkelijke bevolking net niet uitgeroeid en hebben ze ruim een kwart, bijna een derde van hun huidige grondgebied militair veroverd op Mexico.'

Harteloze maatschappij

Desondanks keek Europa in de jaren 50 en 60 heel erg op naar Amerika. Het leek alsof iedereen daar een mooie auto had, vast werk en een huis. 'Maar daarna is de middenklasse in de Verenigde Staten ter plaatse blijven trappelen.'

Volgens De Foer is het voor een groot stuk misgegaan in de jaren 80, toen Ronald Reagan aan de macht kwam. Hij wou als reactie op de crisis van de jaren 70 de economie stimuleren door de belastingen voor rijke mensen en grote bedrijven radicaal te verminderen. 'Dat is het zogenoemde trickle-down-effect: als je ervoor zorgt dat de mensen met geld en de bedrijven het goed hebben, dan zal vanzelf hun rijkdom naar beneden beginnen te druppelen in de vorm van werkgelegenheid. Iedereen zal daarvan mee profiteren', legt De Foer uit.

'Maar de Amerikaanse middenklasse heeft van dat effect niets gemerkt. Zij denken nu: mijn ouders en mijn grootouders hadden een deftige job, werkzekerheid en een verzekering. Tegenwoordig moet een middenklasser vaak meerdere jobs combineren om rond te komen. Zolang het goed gaat, is er geen probleem, maar zodra het tegenzit, is het een harteloze maatschappij.'

Alternatieve realiteit

Veel Amerikanen zijn gefrustreerd en vluchten in een alternatieve realiteit. Daar moet volgens De Foer dringend komaf mee gemaakt worden. 'Wat de Amerikanen missen is een Martine Tanghe. Vroeger hadden ze Walter Cronkite, het fameuze nieuwsanker dat de Amerikanen de moord op Kennedy en de landing op de maan bracht. Hij straalde een en al vriendelijke autoriteit uit. Er was niemand die dat in twijfel trok en op die manier had je ten minste een soort van gemeenschappelijke waarheid. Vandaag is dat compleet verdwenen. De mening van een vage kennis die iets op social media zegt, is even belangrijk als wat iemand schrijft in een diepgaande analyse in de New York Times.'

Meer boeken over de Verenigde Staten in De Boekenmarathon en Het Boekenfeest

La Florida' van Laila Lalami

De Marokkaans-Amerikaanse auteur en professor Laila Lalami heeft in De Boekenmarathon verteld over haar roman 'La Florida', een gefictionaliseerd reisverslag van de eerste zwarte ontdekkingsreiziger van Amerika.

Lees meer

'God Inc I & II' van Carl De Keyzer

In de zomer van 1990 kocht Carl De Keyzer een camper en trok hij door Amerika met één doel: religieuze groepen fotograferen. God Inc werd een uniek (tijds)document dat in beeld bracht hoe zeer God deel uitmaakt van de American way of life. Dertig jaar later trekt hij opnieuw naar de Amerikaanse Bible Belt en een heleboel andere staten voor een vervolg.

Bekijk het interview op VRT NU

Het Boekenfeest van Radio 1 ging op zoek naar welke boeken beter inzicht kunnen bieden in Amerika samen met Frank Albers, docent Amerikaanse Cultuur aan de Universiteit Antwerpen die zelf acht jaar in de VS heeft gewoond.

Lees meer

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief