De website langzullenwelezen.be gaat begin volgend jaar offline en de informatie wordt sinds 1 november niet meer aangevuld. Wil je op de hoogte blijven van het laatste boekennieuws uit de VRT-programma's en leestips ontvangen? Schrijf je dan hier in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Stefan Hertmans wijst op het gevaar van gelijkgezinde bubbels in 'Verschuivingen'

Essay De Afspraak

De samenleving bevindt zich in een tijd van overgang die ze zelf niet begrijpt, meent auteur Stefan Hertmans. In zijn essay ‘Verschuivingen’ poogt hij een verklaring te vinden voor wat er allemaal beweegt in de maatschappij. Hij was te gast bij Bart Schols in De Afspraak om erover te vertellen.

Het gevaar van intersubjectieve bubbels

Afgelopen weekend vulde een manifestatie voor ‘justice’ de straten van Brussel. Hertmans beschouwt dat protest als een duidelijk voorbeeld van de intersubjectieve bubbels die hij in ‘Verschuivingen’ bespreekt. Volgens hem komen er door het gebrek aan een duidelijk standpunt mensen uit zowel linkse als meer rechts-conservatieve hoek samen, die niet kunnen overeenkomen wat ze met ‘gerechtigheid’ bedoelen.

‘Er is terecht onvrede,’ vindt Hertmans, ‘maar men slaagt er niet in om die onvrede in intersubjectieve bubbels te uiten.’ Op sociale media bevinden mensen zich steeds meer in gelijkgezinde kringen. Algoritmes spelen daar volgens hem een grote rol in. ‘Je wordt meegesleept in iets waar je maar half bewust van bent, want het algoritme doet dat voor jou. Zo kom je terecht in een bubbel waar je maar weinig verdraagt van andersdenkenden.’

Opinies = feiten?

Het is duidelijk dat er verschuivingen plaatsvinden in hoe mensen nadenken over wetenschap en politiek. ‘Opinies zijn feiten geworden,’ duidt Hertmans. Via sociale media wordt er volgens de auteur meer over persoonlijke zaken gesproken, dan dat er objectieve analyses verschijnen. ‘De mening op zich is van belang, maar of we meningen in het journaal horen of in duidingsprogramma’s? Dat is nog de vraag,’ poneert hij.

Een andere verschuiving die Hertmans waarneemt is het verlies van het onderscheid tussen een private wereld en de buitenwereld. Volgens hem beschouwen mensen de buitenwereld steeds meer als een soort subjectieve binnenwereld, waar ze normaal gezien omringd worden door gelijkdenkenden. Daardoor kunnen ze minder goed omgaan met mensen die er andere opinies op nahouden.

‘Beware the backlash’

Oplossingen oppert Hertmans in zijn essay niet. ‘Een schrijver schrijft niet om op te lossen, maar om het te begrijpen,’ licht hij toe. ‘Het geeft een voorzet om erover na te denken.’ Veel van de verschuivingen gebeuren volgens hem onderaan de samenleving zonder dat we het in de gaten hebben.

Centraal in het boek staat het begrip van de backlash. ‘Alles heeft een dialectische achterkant die naar boven komt,’ zegt Hertmans. Hij roept dan ook op om vooral goed op te letten op de verschillende verschuivingen. De bewegingen zorgen volgens hem immers ook voor frictie omdat ze niet voldoende opgemerkt worden.

'Verschuivingen' ligt vanaf 18 oktober in de boekhandel.

Bekijk hieronder het gesprek met Stefan Hertmans in De Afspraak.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief