Socioloog Mark Elchardus: 'Dat rechters het laatste woord hebben, daar ben ik geen voorstander van'

VRT NWS

De democratie moet meer vertrouwen hebben in haar kiezers, en de macht van niet verkozenen zoals rechters en grote bedrijven beknotten. Dat is de ‘reset’ die socioloog Marc Elchardus bepleit in zijn gelijknamige boek. 'Reset' is een pleidooi voor meer gemeenschapsdenken, en tegen een op het liberalisme geïnspireerd individualistisch maatschappijproject. Hoe kan de democratie hersteld worden en, hoe kan worden teruggekeerd naar een vreedzamer wereld met meer welvaart, welzijn en vooruitgang.

Professor emeritus Mark Elchardus geeft toelichting bij zijn 600 pagina's tellende boek in De Afspraak.

Destructief neoliberalisme

In 'Reset' worden heel wat heilige huisjes neergehaald zoals het liberalisme dat het Europese beschavingsproject afremt, de gemeenschap en democratie verzwakt en zorgt voor een instabiele wereld. 'In een periode van de jaren 70 tot de crisis in 2008 zijn we er op achteruitgegaan: het Midden-Oosten staat in brand, Noord-Afrika valt omver, de ongelijkheid is toegenomen en de grote waarden waar de liberalen voor staan, vrijheid, werd in de Westerse landen sterk afgebouwd. Men mag veel minder zeggen dan 30, 40 jaar geleden', vertelt Elachardus. Hij vergelijkt dit met de periode na de Tweede Oorlog, eigenlijk ingezet voor de oorlog met de New Deal, de sociale decennia waarin de verzorgingsstaat werd uitgebouwd, met gebreideld kapitalisme, met een sterke economische groei. Er wordt geïnvesteerd in onderwijs, er is grote verheffing van de bevolking en de productiviteit stijgt. In de jaren 70 krijgen we een wissel met de neoliberale decennia, met de neoliberale globalisering. Sindsdien hebben we een veel mindere toename van de productiviteit. Wat verbazend is gezien we geconfronteerd worden met een enorme technologische vooruitgang. Hoe komt dat?

Terugkeer naar het gemeenschapsdenken

'In de geschiedenis kennen we periodes van positieve vrijheid waarin we samen dingen opbouwen en periodes waarin we meer consumeren, wat we hebben gedaan, eindigend bij de financiële crisis van 2008 en de lange economische nasleep', gaat Elchardus verder. Het is tijd voor een reset via een terugkeer naar het gemeenschapsdenken. De gemeenschap definieert hij als een middel om de leden van de gemeenschap het leven te laten leiden dat ze willen leiden. Hiervoor zijn er collectieve voorzieningen, zoals onderwijs en zorg, nodig.

Juristocratie vs democratie

Juridiscle suprematie moet vervangen worden door politieke suprematie, schrijft Elchardus in zijn boek. Hij noemt dit 'juristocratie'. Hij is een groot voorstander van juridische toetsing: rechters toetsen of de wet in overeenstemming is met de grondwet, of een beleidsdaad wettelijk is. Waar hij geen voorstander van is dat de rechters het laatste woord hebben. Dit is een recente ontwikkeling waardoor rechters optreden als wetgevers.

Herbekijk hieronder De Afspraak met Mark Elchardus.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief