micurs

Slavist Sjeng Scheijen over de kunstwereld en het culturele erfgoed in Oekraïne

Pompidou

Welke impact heeft de Russische inval in Oekraïne op de kunstwereld en het culturele erfgoed ter plekke? Pompidou vroeg het aan slavist Sjeng Scheijen, auteur van Diaghilev en De Avant-Gardisten, over de Russische kunst in de vroege 20ste eeuw.

Sind begin januari plaatst Sjeng Scheijen kunstwerken uit Oekraïne op zijn Twitter-account. Kazimir Malevich bijvoorbeeld blijkt geboren te zijn in Oost-Oekraïne. Maar ook Ilja Repin, iemand die beschouwd wordt als de Russische schilder van de 19de eeuw, was geboren in Oost-Oekraïne.

Waarom weten wij dat niet? 'Dat heeft er deels mee te maken dat Oekraïne eerst deel uitmaakte van het Russische keizerrijk, daarna van de Sovjet-Unie. De geschiedschrijving van de Russische kunst heeft altijd een sterk Rusland-georiënteerd karakter gehad. Sinds het land echt open is in 1991, is Europa de hele kunstwereld aan het herontdekken. In die periode van 30 jaar ging nog veel te weinig aandacht naar het Oekraïense deel van die grote geschiedenis.'

De Oekraïense eigenheid

Ook aanwezig in het gesprek is Björn Geldhof, artistiek leider van het Pinchuk Art Centre in Kiev. Hij vertelt dat het grote culturele erfgoed een Sovjeterfgoed is, en dat dat niet noodzakelijk Russisch is. Rusland heeft dat geapproprieerd, stelt hij. Hoe bepaal je waar de afstand tussen Oekraïne en Rusland ligt op artistiek en cultuur vlak, ten opzichte van dat gigantische gemeenschappelijke verleden?

'Veel Russen hebben met een Russo-centrische blik naar dat verleden gekeken,' antwoordt Sjeng Sheijen. 'Er bestaat ook een tendens in Oekraïne om de eigenheid en het nationale karakter van de Oekraïense kunst benadrukken, soms zelfs te veel. Dat nationalisme gaat in tegen de manier waarop we naar de avant-garde kijken: als een grote internationale beweging die in verschillende centra, meer dan naar de landen, omdat die landen voortdurend veranderd zijn. Maar ik begrijp ook heel goed dat Oekraïense historici op dit moment de nationale eigenheid afbakenen. Misschien is dat wel een noodzakelijk proces.'

Putin het tegendeel bewijzen

'Het belangrijkste op dit moment is dat we aantonen dat er een zeer dynamisch, interressant, rijk cultureel leven was in Oekraïne,' stelt Sheijen, 'omdat Putin begonnen is met de oorlog met te zeggen dat Oekraïne geen land of geen zelfstandige cultuur zou zijn. We moeten laten zien dat dat wel zo is om aan te tonen dat die cultuur er is.'

Beluister het volledige gesprek met Sjeng Sheijen hieronder.

Later in de uitzending kwam ook literair vertaler en onderzoeker Tobias Wals aan bod: https://www.langzullenwelezen....

Lees ook: https://www.langzullenwelezen.be/nieuws/monumentaal-werk-over-de-geschiedenis-van-de-russische-avant-garde

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief