Schrijver en japanoloog Jos Vos vertaalde het 14de-eeuws samoerai-epos 'De val van de Taira'

Fictie Pompidou

Jos Vos vertaalde een klassieker uit de Japanse literatuur, 'De val van de Taira'. Het is een tekst uit de 14de eeuw, maar het verhaal speelt zich twee eeuwen eerder af. 'Het culturele belang ligt vooral in de bewerkingen van het verhaal, in de vorm van stripboeken en schoolboeken', vertelt Vos. 'De figuren die erin voorkomen kan je qua bekendheid vergelijken met een Robin Hood'.

Over 'De val van de Taira'

Het is niet helemaal duidelijk wie het boek heeft geschreven, maar naar alle waarschijnlijkheid waren het barden die het zongen op straat en in tempels. Het is in de tekst af te lezen dat deze oorspronkelijk werd geschreven om te zingen. 'Verschillende passages zijn melodieus, en er komen veel herhalingen in voor', aldus Vos.

Het Japans van die tijd lijkt nog enigszins op het Japans van vandaag. 'Het is een tikkeltje makkelijker dan Reinaert de vos, maar je hebt wel voetnoten nodig om het te lezen', vertelt Vos.

De interesse in dit epos kwam voor Vos vanuit de interesse naar een andere soort klassieker om te vertalen. Eentje die vooral om oorlog en vechten gaat. Andere Japanse epos is vaak vanuit een vrouwelijk perspectief geschreven. Voor de afwisseling wilde Vos een meer mannelijk verhaal vertalen.

Het verhaal is moeilijk samen te vatten volgens Vos omdat je geen centrale personages hebt en het verhaal de hele tijd huppelt van het ene personage naar het andere. Ze hebben ook allemaal gelijkaardige namen. De voornaamste verhaallijn is dat het gaat om twee rivaliserende clans, waarvan één ten onder zal gaan. 'Je kan met beide partijen meevoelen', aldus Vos. 'Het hele verhaal gaat voornamelijk over verlies, en dat we in ons leven dierbaren verliezen'. 'Het gaat om de tijdelijkheid en de breekbaarheid van het leven'.

De Japanse cultuur is vandaag behoorlijk populair bij ons. De samoerais kennen wij voornamelijk uit films en dan zien we voor ons mensen die met zwaarden zwaaien. Maar dat zijn niet de samoerai die in dit epos beschreven worden. 'Samoerai zoals wij ze kennen zijn de latere Samoerai uit de 19e en 20e eeuw', aldus Vos. Dit zijn gebeurtenissen uit de 12e eeuw. In die tijd probeerden samoerai de vijand te doden met pijl en boog, in plaats van met een zwaard zoals onze voorstelling nu is.

Er werd blijkbaar veel gehuild in Japan in die tijd, als je dit boek moet geloven. De samoerai waren blijkbaar emotioneler in die tijd. De tragiek van het leven werd zo benadrukt.

Herbeluister hieronder het gesprek in 'Pompidou' op Klara.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief