Erik Van Grieken

Pien van der Hoeven over 'Spoken': 'Fake news is er altijd al geweest, maar dankzij sociale media zijn we er ons bewust van geworden'

Non-Fictie Interne Keuken

De Vietnamoorlog escaleerde na een ingebeelde aanval op een Amerikaans schip. Operatie Desert Storm begon na een verzonnen moord op premature baby's door Iraakse militairen in Koeweitse ziekenhuizen. En tijdens de Irakoorlog ensceneerde de regering Bush de bevrijding van een krijgsgevangen soldaat toen de Amerikaanse bevolking snakte naar goed nieuws van aan het front. Drie verzonnen incidenten, drie keer nepnieuws.

Nepnieuws lijkt een tamelijk recent fenomeen. De term geraakte in zwang rond 2016, toen Donald Trump alles wat hem slecht uitkwam afdeed als fake news. Maar fake news is oud en van alle tijden.

Pien van der Hoeven heeft 'Spoken' geschreven, een boek waarin ze drie gevallen van fake news behandelt die tot oorlog hebben geleid: het incident in de Golf van Tonkin waarna de Vietnamoorlog escaleerde; de couveuse-roof door Iraakse soldaten in Koeweit die aanleiding was voor operatie Desert Storm; en de bevrijding van Jessica Lynch, feel good nieuws waar de Amerikaanse bevolking aan toe was na de moeizame invasie van Irak.

In tijden van oorlog wordt ons een rad voor de ogen gedraaid. Feiten worden verdraaid of verzonnen om ons ervan te overtuigen dat oorlog gerechtvaardigd en noodzakelijk is.

En de journalistiek draait daarin mee: het is ook voor journalisten erg lastig om waarheid van leugen te onderscheiden. Het bovenspitten van de waarheid vraagt tijd. Uiteindelijk lukt het, maar dan is het leed geleden. Het strategische doel van het nepnieuws is dan al lang bereikt.

'Spoken' gaat over het verleden, maar is hoogst relevant. Want er woedt een oorlog in Oekraïne waarover wij dagelijks worden bericht. Wie wil weten hoe de vork echt aan de steel zit, zal geduld moeten hebben.

Herbeluister het gesprek op Radio1.be

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief