Foto Paul Demets ©Stephan Vanfleteren

Paul Demets over zijn nieuwe dichtbundel 'De bijendans'

Poëzie Klara

Paul Demets giet de huidige verwarrende tijden in een nieuwe dichtbundel: 'De bijendans'. Hij zit in de studio van Pompidou en vertelt hoe hij de wereld van de bijen als metafoor gebruikt in zijn nieuw werk.

De bundel is opgebouwd in verschillende cycli waarin de gedichten ook onderling verband houden. Hij is al lang 'gebeten' door de bij, onder andere door het werk van Joseph Beuys met zijn honingpomp en het hoger honing-gedicht van Martinus Nijhoff die een belangrijke plek hebben in de kunstgeschiedenis en literatuur.

Demets leest een gedicht voor uit de eerste cyclus 'Broedkamer'. Een 'broedkamer' is voor Demets een cel waarin een eerste leven zich ontwikkelt. Het is een afgesloten mini-wereld binnen de wereld van de korf. Een metafoor voor het gevoel dat de dichter als kind had. Dat was een onprettig gevoel. 'Ik was toen degene die apart stond en toekeek, eerder dan participeerde', vertelt Demets.

De culturele bubbel

Een andere titel van een cyclus is 'Bijenbrood'. Bijenbrood is het voedsel dat aan de larven wordt gegeven: honing vermengd met stuifmeel. In de bundel is het een metafoor voor de zelfgenoegzaamheid en gemakzucht.

Eén van de aanleidingen voor de bundel was het succes van het Vlaams Belang bij de recente verkiezingen, meer bepaald in Diksmuide, waarover smalend werd gedaan: Diksmuide is een provinciestad waar ze niet veel te maken hebben met één van de programmapunten van de partij. 'Ze voelen zich soms voorbijgelopen en tegelijk is er de welstand die ze hebben opgebouwd en voor zichzelf willen houden' vertelt Demets.

De reactie getuigt van een zelfgenoegzaamheid met twee snelheden. We hebben er te weinig oog voor, ook vanuit de culturele sector, vindt Demets. Er is een soort consensus over hoe we maatschappelijke problemen zien. 'Maar dan ben je op een familiefeest of bij één of andere vereniging te lande en dan worden een aantal glazen gedronken en dan beginnen de gesprekken een bepaalde wending te nemen en dan vraag ik me af: hoe relevant ben ik voor deze mensen?. Achteraf verwijt je jezelf en denk je: ik had toch meer moeten reageren toen ze zeiden 'ze kunnen toch niet allemaal naar hier komen'.'

De bundel is niet helemaal vrij van Demets visie op de politiek en de bijen zijn daar een dankbare metafoor voor. Hij hanteert ook vaak de wij-vorm. 'Een onbehaaglijke wij, een zwerm die je liever niet tegenkomt', merkt presentator Heleen Debruyne op. 'Je wil er geen deel van uit maken maar soms zit je er middenin en zwermen ze boven je hoofd.' Een ongemakkelijkheid die de dichter wil delen in zijn gedichten. Hij is ook scherp in bepaalde gedichten voor wat 'links' wordt genoemd. Het discours van de individuele vrijheid - zoals de juiste keuze voor een matcha latte met een recycleerbaar rietje - zal de maatschappij niet veel verder brengen. 'We proberen onszelf gerust te stellen: een maand Tournée Minérale en een plastiekvrije maand en daarna mogen we rustig verder doen, is een soort van window dressing.'

'De darrenslacht' is de titel van een andere cyclus. De darren, de mannelijke bijen, worden afgeslacht na de paringsperiode. 'Hoe projecteer je dit op de mensen?', vraagt Heleen aan de dichter. 'Binnen de patriarchale structuur zijn wij, mannen, vergeten om ons heen en naar de eigen positie te kijken.' Om af te sluiten leest Demets voor uit een gedicht over de mannelijke houding.

Herbeluister hieronder Paul Demets in Pompidou.

PS: je hoort ook toneelregisseur Guy Cassiers, uitgenodigd in Pompidou n.a.v. 'Zeg aan de kinderen dat wij niet deugen’. In dit theaterstuk reflecteert ook hij over de rol en verantwoordelijkheid van de naoorlogse kunstenaars in het maatschappelijk debat.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief