Herbeluister: Pat Donnez praat met stripauteur en graphic novellist Brecht Evens

Strips & graphic novels Berg en dal

Als er iemand zijn voordeel heeft gehaald uit de coronashit dan wel stripauteur Brecht Evens. Al tekenend op zijn eenzame kamer in Parijs leek het wel of zijn baan speciaal voor de crisis werd gecreëerd. 'Als je Evens leest of bekijkt, geniet je het voorrecht om aan het bed te zitten van een koortsijlende patiënt. Delirische visioenen zijn het waarin je als lezer en kijker wordt ondergedompeld. Een féést', volgens Pat Donnez. Hij praatte in het programma 'Berg en Dal' een uur lang met de internationaal gewaardeerde striptekenaar en graphic novellist.
In Hasselt loopt momenteel een dubbeltentoonstelling met het werk van Brecht Evens.

Hoog vlak

Evens zit al een hele tijd 'op een hoog vlak', antwoordt hij op de vraag of hij op een berg of in een dal zit. De afgrond is hem niet onbekend. Het was een spectaculaire duik, maar dat heeft hem wel werk opgeleverd. Hij had zich meer voorgesteld van de 'covid-bonus', zoals hij het noemt. 'Een striptekenaar gaat er wel zijn voordeel uit halen uit die corona-tijd, maar naar mijn gevoel heb ik er niet harder of minder door gewerkt.' In Parijs komt hij zelden verder dan 200 meter van waar hij woont. Hij heeft de neiging om vaak hetzelfde te doen: hetzelfde drinken, zelfde terras, zelfde vrienden,...Hij heeft naar eigen zeggen de buitenwereld niet echt nodig om te functioneren. 'Ik hou wel van een sociaal leven, ik ben geen kluizenaar. Ik moet mij een beetje vervelen of heb kalmte nodig om een strip te kunnen maken. Het is wel precisiewerk', legt Evens uit.

Alle conventies van de strip overboord gooien

Evens gebruikt een ongewone waterverftechniek. 'Zijn strips zijn een werveling van kleuren en personages', zegt Donnez. Hij gebruikt de conventies van de strip, maar ook wel om ze overboord te gooien. Hij gebruikt geen tekstballonnen maar kleuren per personage en ook niet de gebruikelijke kaders. 'Als je schildert zijn kaders en tekstballonnen vreemde elementen daar in, het zijn platmakers', legt Evens uit. 'Dus gebruik ik andere technieken om het verhaal leesbaar te maken'. 'Daardoor neigt het naar kunst', volgens Pat Donnez. 'Ik heb niet het gevoel dat je je als striptekenaar moet afzetten tegen kunst', antwoordt Evens daar op. Je kan het werk nu gaan bekijken op een tentoonstelling in Hasselt, dus moet het wel de moeite zijn? 'De plakkaatinkten schitteren feller dan als ze gedrukt zijn, dus het is wel de omweg waard', gaat Evens daar op verder.

Het begon allemaal toen Brecht 6 was

Donnez toont een pagina van 'Bob, het Spook', de allereerste stripfiguur van Evens. Hij was toen amper 6. Je ziet een conventionele striptekening in kader. Het is een parodie op een kindertekening, een stokmannetje. Volgens Donnez lijkt het alsof hij het op zijn 30ste gemaakt heeft. 'Ik vind dat ook, kinderen houden blijkbaar ook echt van metahumor,' antwoordt Evens. Hij dacht op zijn zesde wel dat het moeilijk zou zijn om striptekenaar te zijn. Daarom zei hij altijd dat hij ingenieur of architect ging worden. Maar het bleek niet zo moeilijk te zijn. Net voor hij aan de kunstschool begon, op zijn 17 bracht hij een eerste verhaal uit en omdat hij iets op papier had staan, begon hij te denken 'ik mag wel striptekenaar worden'.

Zijn ouders lazen heel veel boeken en zijn beiden germanist. Is dat een voordeel? 'Ik heb er nooit andere gehad. Ze hebben me niets in de weg gelegd en geen complexen gegeven. Ik was zelf misschien wel sceptischer dan mijn ouders.' Hij werd in het 'ABN' opgevoed. Zij waren zo wat de enige kinderen op de speelplaats en daardoor werd hij vaak als 'Hollander' uitgemaakt.

Peter Pan

'Peter Pan, is een soort eeuwige bewoner van neverland (nimmerland in het Nederlands) en hij overtuigt een paar kinderen om mee te gaan. 'Ik heb het boek niet als kind gelezen, maar als volwassene en was zwaar weggeblazen door het boek. Er is niets onvolwassens of oninteressants aan. Het is een boek voor iedereen, een boek waar niemand aan kan weerstaan, met allemaal lagen en iedereen is er in welkom', legt Evens uit. Peter Pan is een jongen die niet wil opgroeien, is dat niet typisch voor striptekenaars? 'Nee, ik heb geen speciale link met het niet volwassen willen worden', lacht Evens.

Hij leest een zin voor die hem het meeste raakt over het idee van een neverland. 'Maar de meeste nimmerlanden lijken op elkaar en wanneer kinderen slapen en dus dromen zijn ze dichter bij de betoverde oevers van de eilanden dan ooit.' En deze zin heeft hij zelf vertaald: 'Wij zijn hier ook geweest, we horen nog steeds het geluid van de branding, maar we zullen nooit meer aanmeren.' 'Van die zin moet ik janken', zegt Evens. 'Ik herinner mij een paar letterlijke voorbeelden wanneer zo een magische connectie plots verdwijnt. Ik denk aan lego, ik speelde er heel veel mee en je fantaseert er op los en rond mijn 13 bouwde ik nog een laatste keer een groot kasteel zonder veel fantasie en daarna verdwijnt het voor altijd in de kelder.'

Bipolaire episode

''Het amusement', is een sleutelwerk in Evens leven', denkt Donnez. Een verhaal over drie jonge mensen die in dezelfde nacht uitgaan in een grote stad. Ze beleven elk een heel ander parcours, maar worden alledrie geleid door hun getroebleerde achtergrond. Een verhaal doordrenkt met evenveel plezier als tristesse.

'Misschien omdat je drie verschillende personages hebt, kon ik nog meer anekdotes uit mijn eigen leven er in steken. Ik heb anderhalf jaar een bipolaire episode gehad, een diep dal en dan weer hoge berg en weer een diep dal. Ik heb dat beleefd en dan schreef ik een dialoogje, een soort gag rond het thema depressie, waarin een personage zich aan het beklagen is over zijn toestand en zijn gesprekspartner vindt hem nu veel toffer en zachter, en in de gagversie legt ze het er te dik op, hoe onweerstaanbaar en wat voor een klootzak hij was. En zo maak ik een soort mopje en vanuit dat mopje ontstaat een personage waarover ik een heel boek ga maken en daar stop ik persoonlijke belevenissen in', legt Evens uit.

Hoe ervaar je een manische depressie? 'Depressie is geen vakantie. Als het eruit ziet als 'voeten op de bank', is er hard repetitief werk bezig in de hersenen. Je hele bandbreedte is opgenomen met eenzelfde vraag en onrust en je hebt twee procent over om de dagdagelijkse dingen te doen (boodschappen, eten,...). Je doet nog het minieme. Alles was moeilijk: een bus nemen, uitzoeken hoe laat hij aankomt enz. Dat is een verlammende depressie dus. Dat lijkt dan uitzichtloos. Ik heb twee versies gehad. De eerste was bandelozer. Ik heb een hevig manische periode gehad, het omgekeerde van depressie en de tweede depressie was softer. Ik had geluk dat ik iemand had die mij kon te slapen leggen op haar zetel en met mij films kon kijken heel de dag. En een cocon kon weven rond die verlammende toestand', legt Evens uit.

Op een bepaald moment kreeg hij tijdens een manische periode een opdracht' om een travelbook te maken van Tokio. Maar daar is niet veel van in huis gekomen. Er bestaat een travelboek van mij in die reeks, maar van Parijs waar ik woon', zegt Evens. 'Ik moest in Tokio een hoop tekeningen maken, maar in plaats daarvan ben ik daar rond gerend en 3 keer gearresteerd. In mijn hoofd gebeurden heel leuke uitdagingen, mysteries en testen, maar de reden voor arrestatie was omdat ik geen broek aan had of zo, voor mij toen een detail, maar niet voor de samenleving. De Japanse politieagenten hebben niet veel nood aan handwapens, maar ze hebben allemaal de zwarte gordel. Er stond een politieagent in mijn weg toen ik een sigaretje wou roken. En dan was het snel gedaan. Dan ben ik gerepatrieerd en werd ik 3 maanden opgenomen in Sint-Truiden. Bij depressie ben je verlamd door angst en bij manie is je zelfvertrouwen te groot. Manie zit vol met leuke periodes en projecten, maar met megalomane projecten. Je gaat je vereenzelvigen met de grootste mensen ter wereld. In strips heb je het idee van mensen in het gekkenhuis met een trechter en een napoleonhoed op hun hoofd. Maar het beeld klopt behoorlijk goed: Je bent niet Napoleon, maar de nieuwe Napoleon. Je bent de nieuwe Jezus. Ik had plots visioenen: ah zo is dat gebeurd met Jezus, zo zit dat schilderij in mekaar', legt Evens uit. Evens nam partydrugs, maar tijdens zijn depressie heeft hij alles laten liggen. 'Het is al 8 jaar geleden zonder enig incident. Ik heb het volste vertrouwen dat het niet meer zal gebeuren. Ik heb het idee dat ik er in gesukkeld ben met pillen. Ik ben al een hele tijd clean nu. Mijn ouders hadden het ook nooit eerder gezien. Ze zagen me na de depressie plots heel gelukkig en ik had overal een uitleg voor. Ze konden me ook niet zomaar vasthouden', legt Evens uit.

City of Belgium

'Het amusement' heet in het Engels 'City of Belgium'. 'Ik zie het als een soort grapje. Het klinkt flauw om te zeggen dat de stad een personage is in dit boek, maar het is een soort viering van een grootstad. Het is een samenvatting van steden waar ik graag geweest ben: Berlijn, Antwerpen, Parijs,... In die tijd lachten we met mensen zoals Busch die dachten dat Belgium de stad was en België de hoofdstad. Vandaar de titel', verklaart Evens.

De kunstenaar waar hij naar opkijkt is Olivier Schrauwen. 'Een Vlaming, maar hij verkent echt alle manieren van hoe te vertellen met strips en hij heeft ook veel te vertellen', legt Evens uit.

Boekentip

Hij bracht het boek van de behoorlijk rechtse Chesterton mee: 'The man who was Thursday'. Chesterton werd de prins van de paradox genoemd, met fabelachtige omschrijvingen. 'Het is een onweerstaanbaar boek van de negentiende eeuw. Een heel kleurrijk boek. Een avonturenverhaal. En hij doet er dingen in, die ik ook graag zou kunnen', besluit Evens.

Herbeluister de uitzending op Klara.be

Het journaal bracht een bezoek aan de solotentoonstelling van Evens. Bekijk hieronder de reportage.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief