Wereldwijde papierschaarste voorspeld, zullen alle boeken op tijd in de winkel liggen?

VRT NWS

Door alle online-aankopen stijgt de vraag naar verpakkingskarton, en dat doet dan weer de productie van papier stremmen. Drukkers en uitgevers moeten vaak lang wachten op bestellingen.

De trend is al een poos aan de gang: de productie van karton voor verpakkingen stijgt, ten nadele van de vervaardiging van papier. Dat zorgt nu al voor een 'begin van schaarst', zegt Dirk Salens, CEO van groothandel van papier en karton Igepa Belux.

De toelevering van papier loopt stroef. 'Wij moeten heel lang wachten op papier. Vroeger was dat weken, nu is dat maanden,' zegt Salens. Hij verwacht dat de situatie in het najaar nog nijpender wordt, want in de herfst stijgt de vraag naar drukwerk'.

Drie oorzaken

Salens ziet drie oorzaken voor het papiertekort. Er wordt gewoon minder papier gemaakt, omdat veel fabrikanten overgestapt zijn naar de productie van karton en verpakkingen, waar meer vraag naar is. Ten tweede wordt pulp, dat nodig is om papier te maken, ook vaker gebruikt voor hygiënisch papier, zoals wc- of keukenpapier, tissues of zakdoeken, waar vooral in Azië bij een groeiende middenklasse vraag naar is. En ten derde is er minder invoer van papier door de gestegen transportkosten.

Karton lijkt papier dus 'op te eten' en dat heeft alles te maken met het karton waarin de producten zitten die we online bestellen. 'Als groothandelaar in verpakkingsproducten zie ik de groei. Er wordt minder papier gemaakt en meer karton en verpakkingen, waar bij de productie veel oud papier en pulp nodig is. E-commerce was al gestart voor de coronacrisis, maar is nog versneld,' stelt Dirk Salens vast. Omgekeerd was de papiermarkt al aan het verzwakken en heeft corona dat ook nog versneld.

Heeft het ook te maken met de digitalisering van de samenleving, waardoor we minder papier gebruiken, een formulier online invullen, de krant digitaat lezen? Dirk Salens: 'Er is al jaren minder vraag naar papier, maar het verschilt per marktsegment. De boekenmarkt houdt goed stand, kranten hebben het moeilijk, reclamedrukwerk gaat op en neer, administratief drukwerk lijdt onder de digitalisering. Maar in zijn totaliteit is de daling significant en structureel.'

Gevolgen voor de uitgeverijen

De dreigende papierschaarste kan gevolgen hebben voor drukkerijen en dus ook voor uitgevers, die traditioneel in de herfst meer boeken uitbrengen. Het Nederlandse Wilco, waar veel boeken voor Nederland en Vlaanderen worden gedrukt, merkt al een vertraging in de papierleveringen. 'Als ik papier in huis wil hebben, duurt zo'n bestelling normaal gesproken een paar weken. Nu moet ik vier maanden wachten,' zegt Robert Jan de Rooij van Wilco aan de NOS. 'De hele papiermarkt is compleet uit balans.'

De Antwerpse drukkerij EPO, die de boeken van de gelijknamige uitgeverij drukt, merkt ook dat het moeilijker wordt om aan papier te raken. Maar het lukt nog, zegt Tom Vermeylen, 'als we ruim op voorhand bestellen en op zoek gaan naar alternatieve leveranciers of eventueel naar andere formaten.' Papier is trouwens niet de enige bezorgdheid, door de gestegen aluminiumprijs zijn ook de offsetplaten voor de drukkerij duurder.

Lieven Sercu van uitgeverij Lannoo in Tielt vreest dat het veel moeilijker zal worden om snel nog bij te drukken als een boek succesvol is. 'Het zou inderdaad wel eens kunnen dat de rekken een tijdlang leeg blijven op de plekken waar de populaire boeken liggen en dat je langer zal moeten wachten dan normaal,' zegt Sercu aan Radio 2. Ook een prijsstijging sluit hij niet uit. Al zal dat nog meevallen: de prijs van het papier is maar een klein deel van de kost om een boek te drukken.

Beluister de bijdrage in 'De Wereld Vandaag' op vrtnws.be.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief