Conclusie Radio 1 Boekenfeest: Opvoedboeken staan vol goede raad- maar volg je buikgevoel

VRT Boekenmaand Radio 1 Boekenfeest

Dag 4 van het Radio1 Boekenfeest staat in het teken van kinder-, jeugd-, prenten- en opvoedboeken. En wie is een betere sidekick voor Bent Van Looy dan radio 1-presentatrice Annelies Moons? Zij is net mama geworden van een zoontje.

Boeken waren altijd al de rode draad in haar leven, dus het is vanzelfsprekend dat ze de boekenliefde wil doorgeven aan haar kind. Hij weigert trouwens nu al om zijn stoffen knuffelboekje los te laten. Zo moeder, zo zoon! Door haar ‘mistige zwangerschapsbrein’ kan ze zich moeilijker concentreren op zware lectuur. Dus herleest ze nu met enthousiasme haar favoriete kinderboeken.

Maar naast kinderboeken, spelen ook kookboeken een belangrijke rol in elke nieuwe levensfase van Annelies. Zo heeft ze haar laatste culinaire aanwinst meegebracht: ‘Eén pot, pan, planeet'. Over hoe onze manier van eten de wereld kan veranderen’ van Anna Jones. Hierin staan een boel recepten voor lekkere eenpansgerechten. Handig als je een klein baby’tje in huis hebt.

En als je dan toch een baby’tje in huis hebt, dan is het logisch dat Annelies Moons ongelooflijk nieuwsgierig is naar de opvoedboeken. Ze heeft er stapels van verslonden tijdens haar zwangerschap en toen ze de materniteit verliet, dacht ze echt dat ze een test moest afleggen hierover!

Herbekijk het leespaspoort van Annelies Moons op VRT NU

Twee hedendaagse opvoedboeken

Zij en Bent praten dus met twee auteurs die een interessant opvoedboek hebben gepubliceerd.

Het eerste is ‘Ik zie je! Verbindend opvoeden in 10 stappen’ van Ushi Lichter. Bottomline is 'er zijn voor je kind en de signalen achter het gedrag zien'. Lichter komt uit het onderwijs maar heeft zich fulltime toegelegd op het therapeut zijn, want voor haar staat het welbevinden van het kind op de eerste plaats.

Aan de telefoon hangt ook Paul De Bondt. Hij is zelf vader van twee tweelingen, maar vond toch nog de tijd om een opvoedboek te schrijven. Met ‘Rust, regelmaat en een fikkie stoken’ pleit hij voor om je als ouder niet te focussen op de problemen van de kinderen. Je kan hen beter een duidelijk kader geven, hen daarna met rust laten en vooral veel lol maken. 'Want kinderen zijn zo fijn!'

De Bondt geeft wel 89 opvoedtips. Een van de meest boeiende is om je kinderen niet rechtstreeks aan te spreken als je voelt dat ze met iets zitten. 'Ga een fikkie stoken, zit naast elkaar rond het vuurtje en benader hen letterlijk van de zijkant. Dan zal je merken dat ze veel makkelijker praten.'

Annelies beaamt dit: tijdens de coronawandelingen met vrienden werd er over veel meer gebabbeld dan gewoonlijk. Of hoe opvoedboeken ook nog nuttig kunnen zijn voor volwassenen.

Herbekijk het interview met Ushi Lichter en Paul De Bondt op VRT NU

Opvoedboeken door de eeuwen heen

Met Lieselot De Wilde gaat het over opvoedboeken door de eeuwen heen, meteen ook de titel van haar boek. De Wilde is historisch pedagoge aan de UGent. Klopt het dat opvoeden vroeger vanzelf gebeurde? Dat men toen geen handleiding of boek nodig had? We duiken terug in de tijd.

En wat blijkt? Naast de vele verschillen, zijn er ook veel gelijkenissen. Vroeger werden kinderen gewoon als mini-volwassenen gezien, die nuttig waren in de productiesfeer. Denk aan de film Daens. Nu zien we kinderen meer als onschuldig en puur, behoeden we hen zo veel mogelijk voor problemen. Dit ligt meer in de vrouwelijke, sentimentelere sfeer.

Maar Jean-Jacques Rousseau, dé bekende Franse filosoof en schrijver, leunde in de 18-19e eeuw meer aan bij deze laatste opvoedstijl. In zijn boek ‘Emile, ou de l’éducation’ vertrekt hij vanuit het kind zelf en raadt aan om er niet te dicht op te zitten. Hij nam dit blijkbaar zelf ook letterlijk want legde zijn eigen kinderen ten vondeling.

De reformpedagogiek van begin 20e eeuw stelde ook het kind centraal. Als tegenbeweging tegen de industrialisatie. We kennen allemaal Steiner, Freinet en Deligny. Zij vonden de natuur belangrijk, maar ook het feit dat kinderen zich konden uiten via tekenen en dansen.

In de jaren 60-70 werd dan de anarchistische pedagogiek populair: extreem veel vrijheid geven aan de kinderen en opvoeders die geen enkele rol meer speelden. Daarna opteerden pedagogen dan weer om toch regels op te leggen.

Conclusie: het gaat snel in de opvoedwereld. Soms té snel volgens Lieselot De Wilde: 'Opvoeden is een mijnenveld geworden. Daarom ben ik argwanend ten opzichte van al die opvoedboeken. Ze geven ten eerste de illusie dat er zoiets is als dé juiste manier van opvoeden. Ten tweede horen opvoeders nog amper hun eigen stem, terwijl zij toch een unieke band hebben met de kinderen. Tenslotte krijgen ouders die de wetenschap naast zich neer leggen, de schuld als er dan toch iets fout loopt met hun kinderen.'

De Wilde sluit af met deze wijze raad: ‘Ga niet met de harde hand opvoeden, maar engageer vooral jezelf in deze opvoedingsrelatie.' In mensentaal: volg je buikgevoel!

Herbekijk het interview met Lieselot De Wilde op VRT NU

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief