'Onze hersenen sterven af bij gebrek aan sociaal contact' - gedragsbioloog Mark Nelissen

Non-fictie Radio 1

Een lockdown kan zeer verregaande gevolgen hebben voor ons brein, dat schrijft hoogleraar gedragsbiologie Mark Nelissen in zijn nieuwe boek 'De standaardwaarde van de mens. De eeuwige strijd met onze oeroude genen'.

Zorgt corona voor blijvende gedragsveranderingen?

Corona heeft ons dagelijks leven ingrijpend veranderd: we houden afstand, we werken thuis, dragen mondmaskeres en wassen frequent de handen. 'Het zijn verdedigingsmechanismen: men spreekt van een oorlog tegen een virus. Mensen zijn niet geneigd dit spontaan te doen, alleen als ze bang zijn, dus moet dit opgelegd en verplicht worden. Het zijn tijdelijke veranderingen. Zodra deze crisis achter de rug is, draaien we alles terug en verdwijnt dit gedrag. Dit was ook het geval bij andere crisissen zoals de Spaanse griep en oorlogen', vertelt Nelissen in De wereld vandaag op Radio 1. Er zullen wel enkele culturele veranderingen blijven, zoals meer hygiëne.

Fysisch contact en de invloed op ons brein

'Het sociaal isolement daarentegen, is ontzettend zwaar en het allerbelangrijkste op dit moment als je het bekijkt vanuit psychologisch en biologisch punt' gaat Nelissen verder. 'Wij zijn de meest sociale diersoort die er bestaat en wij hebben dat sociaal contact nodig. We zijn zoals termieten: als je één termiet apart zet, dan gaat die dood. Wij zullen niet snel doodgaan, maar gaan wel snel achteruit. Dit komt doordat ons brein is geoefend in het voortdurend scannen van de omgeving en in het rekening houden met wat andere mensen doen. Als je mensen gaat isoleren, dan wordt die energie wel opgbouwd maar wordt ze niet gebruikt. Door isolatie verleren we dit niet'.

Het lichamelijk contact, het knuffelen, is zeer belangrijk. Het gelukshormoon, oxytocine, dat daarbij vrijkomt, wij zijn daar verslaafd aan, dat is essentieel. Niet alleen het fysisch contact, maar ook het praten met mensen en mensen zien is noodzakelijk. Als je mensen gaat isoleren, zoals bij ouderlingen en ervoor zorgt dat ze amper mensen zien, dan gaan de hersenen stilaan achteruit. Eerst tast het je immuunsysteem aan, dat is indivudueel verschillend, maar vroeg of laat geeft dit problemen.

Als het echt onmoglijk is lichamelijk contact te hebben, dan zijn de media, zoals zoom, waardige alternatieven. Ouderen die contact hebben via Facebook, ervaren de voordelen zoals bij het échte vriendelijke contact.

Herstel mogelijk

'Gaat ons lichaam daarvan herstellen?', vraagt Ruth Roets aan de professor. 'Zodra we opnieuw contacten hebben en ouderen hiertoe aanmoedigen en de angst voor het virus en besmetting is geweken, komt alles stilletjesaan terug omdat het in onze oeroude genen zit', voorspelt Nelissen.

Herbeluister Mark Nelissen in 'De wereld vandaag' op Radio 1.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief