Nederlands Letterenfonds

Ontdek de 20 romans op de longlist voor de Europese Literatuurprijs 2021!

Fictie LangZullenWeLezen

Deze week werd de longlist voor de Europese Literatuurprijs 2021 bekend gemaakt. Deze prijs van het Nederlandse Letterenfonds selecteert romans die het afgelopen jaar naar het Nederlands vertaald zijn. Uniek is het feit dat zowel de auteur als de vertaler wordt bekroond. Vorige winnaars waren onder meer:

  • Lente van Ali Smith, vertaald uit het Engels door Karina van Santen en Meer dan een broer van David Diop, vertaald uit het Frans door Martine Woudt. (2020)
  • Onder de Drachenwand van Arno Geiger, vertaald uit het Duits door Wil Hansen (2019).
  • Max, Mischa & het Tet-offensief van Johan Harstad, vertaald uit het Noors door Edith Koenders en Paula Stevens (2018)

In juni wordt de shortlist aangekondigd door een vakjury. De prijsuitreiking vindt in november plaats op het Crossing Border festival in Den Haag. De prijs bestaat uit een geldbedrag: €10.000 voor de auteur en € 5.000 voor de vertaler van het winnende boek.

Dit zijn de 20 genomineerde romans op de longlist 2021

1. Nacht in Caracas van Karina Sainz Borgo, vertaald uit het Spaans door Arie van der Wal (Meulenhoff)

Caracas, Venezuela. Adelaida Falcón staat voor een open graf. Ze is helemaal alleen, buiten het gezelschap van de begrafenisondernemers en een priester, en begraaft haar moeder, de enige familie die ze ooit had. Verdoofd door rouw keert ze terug naar het appartement dat zij en haar moeder deelden. Elke nacht verzegelt ze de ramen met tape om te voorkomen dat het traangas waarmee de demonstranten buiten worden bestreden naar binnen komt. Als plunderaars die zich voordoen als revolutionairen haar huis willen bezetten, verweert Adelaida zich en wordt ze in elkaar geslagen. Het is het begin van een gevecht om te overleven in een land in vrije val, waar geweld en anarchie de boventoon voeren en burgers tegen elkaar worden opgezet.

Nacht in Caracas is het krachtige verhaal van een vrouw die wordt geconfronteerd met de meest extreme omstandigheden en een ijzingwekkende herinnering aan hoe snel sociale omstandigheden kunnen veranderen, overal, op ieder moment. Het debuut van Karina Sainz Borgo werd meteen een bestseller in Spanje.

2. De laatste zomer in de stad van Gianfranco Calligarich, vertaald uit het Italiaans door Els van der Pluijm (Wereldbibliotheek)

In de jaren zeventig is Rome een monumentale maar onverschillige stad. Bijna-dertiger Leo Gazzara is er naartoe verhuisd om het burgerlijke leventje dat hem in Milaan wacht te ontlopen. Hij gaat dan ook lukraak van het ene onbeduidende baantje naar het andere, naar bijeenkomsten en ontmoetingen waar menselijk contact vluchtig en gerafeld is. Het is zijn credo om nooit ergens bij betrokken te raken, zo veel mogelijk aan de zijlijn te blijven. Maar tijdens een avondje bij welgestelde vrienden thuis ontmoet hij de eigenaardige en onweerstaanbare Arianna, die even rusteloos is als hijzelf. Ze krijgen een stormachtige affaire. Het wordt zijn laatste zomer in de stad.

De laatste zomer in de stad
verscheen in 1973 voor het eerst in Italië. Door het wrange tijdsbeeld en portret dat de auteur schetst van Rome, groeide het langzaam uit tot een cultroman. Veertig jaar later werd het herontdekt door het algemene Italiaanse publiek en omarmd.

3. West van Carys Davies, vertaald uit het Engels door Nicolette Hoekmeijer (Meulenhoff)

Pennsylvania, begin negentiende eeuw. Als weduwnaar en muilezelhouder Cy Bellman in de krant leest dat er gigantische, eeuwenoude botten zijn ontdekt in het modderige Kentucky, verlaat hij zijn kleine boerderij om met eigen ogen te zien of het gerucht dat er nog steeds reusachtige monsters rondstruinen in de wildernis achter de Mississippi waar is. Met de belofte dat hij zijn dochter Bess vaak zal schrijven en dat hij binnen twee jaar terug zal keren, laat hij haar achter bij zijn nukkige zus en trekt naar het westen.

Met alleen een oude schuur vol miserabele dieren en de gouden ring van haar overleden moeder vult Bess eenzame dagen met het volgen van haar vaders route op kaarten in de bibliotheek en wachtend op zijn brieven. Ondertussen dwaalt Bellman steeds verder weg van huis door onherbergzame en vreemde landschappen, op een roekeloze zoektocht naar het onbekende. West werd uitgeroepen tot een van de beste boeken van het jaar door o.a. The Sunday Times, The Guardian en The Washington Independent.

4. Een huis dat van ons is van Julia Deck, vertaald uit het Frans door Katrien Vandenberghe (Vleugels)

Met Viviane Élisabeth Fauville debuteerde Julia Deck in 2012 succesvol bij het prestigieuze Les Éditions de Minuit. Ook Decks vierde roman, ‘Propriété privée’ werd in Frankrijk bijzonder goed ontvangen. Een Parijs stel van middelbare leeftijd (hij neiging tot lethargie, zij werkzaam in stadsplanning en -reorganisatie) koopt een woning in een kleinschalig milieuvriendelijk bouwproject aan de rand van Parijs. Maar hebben ze in dat eigen huis nog een eigen leven?

5. De jaren van Annie Ernaux, vertaald uit het Frans door Rokus Hofstede (De Arbeiderspers)

Dit boek is een collectieve autobiografie van onze tijd. Het vertelt het verhaal over de periode 1941-2006 door de lens van het geheugen, van tegenwoordige en herinnerde indrukken, culturele gewoonten, taal, foto’s, boeken, liedjes, radio, televisie, reclame en krantenkoppen.

Annie Ernaux slaagt erin een vorm te vinden die zowel subjectief als onpersoonlijk, particulier als collectief is, een nieuw genre in feite, dat beoogt het verleden te vangen. Als vermenging van autobiografische fictie en sociologie is De jaren 'op zoek naar de verloren tijd van ons tijdperk van mediadominantie en consumentisme’ (The New York Times), een monumentale bijdrage aan de twintigste-eeuwse Franse geschiedenis zoals weerspiegeld in het leven van één vrouw.

Rokus Hofstede sprak over zijn vertaling van De jaren in Pompidou op Klara.

6. Meisje, vrouw, anders van Bernardine Evaristo, vertaald uit het Engels door Lette Vos (De Geus)

Van Londen tot Schotland, van een non-binaire socialmedia-influencer tot een 93-jarige vrouw op een boerderij. Meisje, vrouw, anders volgt twaalf personages van kleur die op zoek zijn naar iets – een gedeeld verleden, een onverwachte toekomst, een plek om thuis te komen, een geliefde, een sprankje hoop. Evaristo brengt hen op meesterlijke wijze samen en herinnert ons aan datgene wat ons verbindt in tijden van verdeeldheid. Voor dit boek won Evaristo de Booker Prize.

7. Wolgakinderen van Guzel Jachina, vertaald uit het Russisch door Arthur Langeveld (Querido)

Jakob Bach leidt een eenvoudig leven als onderwijzer in het dorpje Gnadenthal, een afgesloten samenleving van Duitse kolonisten in de steppe langs de Wolga. Zijn leven verandert wanneer hem gevraagd wordt Klara, een boerendochter aan de andere oever, Duits te leren en hij op slag verliefd op haar wordt. Hun liefde kan echter niet ontsnappen aan de revolutie en de Burgeroorlog. Als Klara de geboorte van Anna niet overleeft, verliest Bach voorgoed zijn spraakvermogen. Hoe kan hij, stom en helemaal alleen, het meisje beschermen?

Tegen de achtergrond van de Russische geschiedenis, met de hongersnood, de Stalin-terreur en de deportatie van de Wolga-Duitsers, creëert Guzel Jachina een sprookjesachtige wereld vol levensechte mensen.

8. De onzichtbaren van Roy Jacobsen, vertaald uit het Noors door Paula Stevens (De Bezige Bij)

Op een eiland vlak voor de adembenemende kust van Noorwegen groeit Ingrid Barrøy op. Het ruwe eilandleven verloopt volgens zijn eigen wetten, met zware winters en heldere zomers. Een leven dat, net als het landschap zelf, van een grootse, broze schoonheid is, met in de verte de rest van de wereld. Ingrids vader droomt ervan een kade te bouwen die hen verbindt met het vasteland, maar zo dicht bij de rest van de wereld zijn blijft niet zonder gevolgen. Haar moeder heeft haar eigen dromen: meer kinderen, een kleiner eiland, een ander leven. En er blijft altijd één vraag die Ingrid haar nooit mag stellen. Wanneer Ingrid oud genoeg is, wordt ze naar het vasteland gestuurd om voor een van de rijke families aan de kust te werken. Maar dan gebeurt er iets tragisch en moet ze noodgedwongen terugkeren naar de plek die ze dacht achter zich gelaten te hebben.

Bart Moeyaert tipte dit boek in Espresso op Klara.

9. Zussen van Daisy Johnson, vertaald uit het Engels door Nicolette Hoekmeijer (Koppernik)

Er is de zussen Juli en September iets onnoembaars overkomen. In een vertwijfelde poging een verse start te maken, neemt hun moeder Sheela hen dwars door het land mee naar een oud familiehuis dat zijn eigen getroebleerde leven leidt. Er komen geluiden van achter de muren. Het licht flikkert op eigen kracht. Slapen lijkt onmogelijk en de dromen zijn eindeloos. In hun nieuwe, verontrustende omgeving ontdekt Juli dat de intense band die ze altijd met September heeft gehad, begint te veranderen op manieren die ze niet kan bevatten.

Zussen is een verhaal van zusterlijke liefde en zusterlijke afgunst dat explodeert met de woede en vreugde van de adolescentie. Met deze roman bevestigt Daisy Johnson haar positie als één van de vindingrijkste en opwindendste jonge hedendaagse schrijvers.

10. Langs de rivier van Esther Kinsky, vertaald uit het Duits door Josephine Rijnaarts (Pluim)

Een vrouw verhuist naar een buitenwijk van Londen, een buurt met veel immigranten. Allemaal spreken ze een andere taal en verhouden ze zich op hun eigen manier tot de stad. Ook zij is een vreemde. Als buitenstaander observeert ze het leven en de omgeving. Ze maakt lange wandelingen langs de rivier de Lea en ziet hoe stad en land in elkaar overgaan, elkaar vormen, hoe mensen uit de hele wereld er als een stroom doorheen trekken en om elkaar heen cirkelen. Dat alles tegen de achtergrond van de Europese geschiedenis, van de kleine en grote verhalen die mensen elkaar vertellen, en van de essentiële vraag hoe je als mens in dat geheel je plaats kunt vinden.

11. De spiegel & het licht van Hilary Mantel, vertaald uit het Engels door Harm Damsma en Niek Miedema (Meridiaan Uitgevers)

Engeland, mei 1536. Anne Boleyn is dood, onthoofd door een ingehuurde Franse beul. Het was in een oogwenk gebeurd. Na de bloedige lente zet Cromwell, zoon van een smid uit Putney, zijn klim naar macht en rijkdom verder voort, terwijl zijn vreeswekkende koning, Hendrik VIII, slechts een kortstondig geluk met zijn derde koningin Jane mag kennen. Ze sterft tijdens het baren van de door hem zo vurig gewenste zoon. Cromwell heeft geen eigen legermacht en geen invloedrijke familie die hem kan helpen: hij kan slechts bogen op zijn scherpe verstand. Terwijl Engeland in opstand is, verraders samenzweren in het buitenland en Hendriks bewind kraakt onder een dreigende invasie, ziet de slagvaardig ingestelde Cromwell een nieuw land in de spiegel van de toekomst. Maar kan een natie, of een individu, het verleden helemaal van zich afschudden? Wat kunt u doen, vraagt de Spaanse ambassadeur aan Cromwell, als de koning zich tegen u keert, zoals hij zich vroeg of laat altijd keert tegen degenen die het dichtst bij hem staan?

De spiegel & het licht is het daverende slotdeel van de trilogie, waarin Hilary Mantel de laatste jaren traceert in het leven van Thomas Cromwell, de jongeman die vanuit het niets de toppen van de macht weet te bereiken. Ze smeedt een allesomvattend portret van jager en prooi, van een woelige strijd tussen zowel het heden en het verleden als tussen de koninklijke wil en de visie van een common man: van een modern land dat zichzelf door conflict, gedrevenheid en moed vormgeeft.

Herbeluister Zomerhuis met boeken over De spiegel & het licht.

12. Apeirogon van Colum McCann, vertaald uit het Engels door Frans van der Wiel (De Harmonie)

De Palestijn Bassam Aramin en de Israëliër Rami Elhanan zijn allebei vader van een dochter en allebei worden ze geconfronteerd met het ergste dat een ouder kan overkomen: het verlies van een kind, door oorlogsgeweld. Colum McCann vertelt in Apeirogon de onthutsende, waargebeurde verhalen van Aramin en Elhanan, de een aan de ene, de ander aan de andere kant van het Palestijns-Israëlische conflict. McCann neemt geen stelling, maar belicht hun geschiedenissen van alle zijden en geeft zo inzicht in hun mysterieuze wereld en tegelijkertijd brute realiteit.

Apeirogon is een caleidoscopische roman, waarin het verhaal wordt afgewisseld met flarden geschiedenis, geluiden, citaten en herinneringen. Colum McCann is de auteur van onder andere Laat de aarde draaien waarvoor hij de National Book Award en de Dublin Impac Award kreeg toegekend. Zijn roman Trans-Atlantisch werd genomineerd voor de Man Booker Prize

13. Het lichtje in de verte van Antonio Moresco, vertaald uit het Italiaans door Nini Wielink (Oevers)

Het lichtje in de verte, in 2018 genomineerd voor de International Dublin Literary Award, is een ontroerende en intense meditatie over de mens en het universum. Een man leeft in totale eenzaamheid in een verlaten bergdorp. Maar elke nacht, op hetzelfde uur, verschijnt er een mysterieus lichtje aan de andere kant van de vallei. Wat is het? Iemand in een ander verlaten dorp? Een vergeten straatlantaarn? Als hij uiteindelijk op onderzoek uitgaat, vindt hij een jonge jongen die ook alleen woont, in een huis midden in het bos. Maar wie is dit kind echt? Het antwoord is zowel geheimzinnig als diep ontroerend. In een continue dialoog met de wezens die het bos bevolken, luchtwortels, bomen, vuurvliegjes, zwaluwen, reflecteert Moresco over eenzaamheid en de pijn van het bestaan, over leven en dood, maar ook over wat mensen en dieren bindt.

Antonio Moresco wordt gezien als een van de grondleggers van een nieuwe richting in de Italiaanse literatuur die verder gaat dan de postmoderniteit, en vergeleken met Don DeLillo en Thomas Pynchon. La lucina (Het lichtje in de verte) verscheen in 2013 en werd in 2018 verfilmd, met Moresco zelf in de hoofdrol

14. Inventaris van enkele verliezen van Judith Schalansky, vertaald uit het Duits door Goverdien Hauth-Grubben (Meridiaan Uitgevers)

Altijd ontbreekt er iets. Het oog ziet, het verstand vult aan: brokstukken veranderen in bouwwerken, de daden van de doden komen tot leven, heerlijker en volmaakter dan ze ooit zijn geweest. Een boek over de aantrekkingskracht van leegtes, de volmaaktheid van het fragment, de aanwezigheid van wat verloren is gegaan – en over de onvergankelijke kracht van het verhaal.

‘De verhalen in deze bundel van Judith Schalansky hebben verlies als thema. Wat wij winnen, is literatuur van een kaliber dat je zelden tegenkomt.’ – Frankfurter Allgemeine Zeitun

15. Het laatste deel van Robert Seethaler, vertaald uit het Duits door Liesbeth van Nes (De Bezige Bij)

Aan het begin van de twintigste eeuw bevindt zich aan het dek van een schip Gustav Mahler, onderweg van New York naar huis. Hij is beroemd, de grootste componist ter wereld, maar zijn lichaam wil niet meer. Terwijl de scheepsjongen zo goed mogelijk voor hem probeert te zorgen, denkt Mahler terug aan zijn laatste jaren, de zomers in de bergen, en de dood van zijn dochter Maria, die hij soms nog denkt te zien. Aan Anna, zijn andere dochter, en hoe zij kon genieten van het ontbijt. En hij denkt aan Alma, de liefde van zijn leven, die hem gek maakte en die hij allang verloren is.

Het laatste deel is een aangrijpend portret van de kunstenaar als oude man die op zijn leven terugblikt in glasheldere momenten van schoonheid, weemoed en spijt

16. Zomer van Ali Smith, vertaald uit het Engels door Karina van Santen en Martine Vosmaer (Prometheus)

In het heden weet Sacha dat de wereld in de problemen zit. Haar broertje Robert is een en al problemen. Hun vader en moeder hebben problemen. Ondertussen is de wereld in meltdown – en de echte meltdown is nog niet eens begonnen. In het verleden, een heerlijke zomer. Een andere broer en zus weten dat ze in geleende tijd leven. Dit is een verhaal over mensen op de rand van verandering. Ze zijn familie, maar ze denken dat ze vreemden zijn. Dus: waar begint familie? En wat hebben mensen die denken dat ze niets gemeen hebben gemeen? Zomer is de schitterende bekroning van Ali Smiths internationaal bejubelde seizoenencyclus. Vorig jaar won haar boek Lente de Europese Literatuurprijs.

17. De reparatie van de wereld van Slobodan Šnajder, vertaald uit het Kroatisch door Roel Schuyt (Wereldbibliotheek)

De reparatie van de wereld is een grote historische roman en een tragische familiesaga. Hij beschrijft het lot van een vrouw en een man die voor elkaar bestemd leken te zijn. Maar op de puinhopen van naoorlogs Midden-Europa ontkomt niemand aan de last van het verleden.

18. Herkomst van Saša Stanišić, vertaald uit het Duits door Annemarie Vlaming (Ambo|Anthos)

Herkomst is een meesterwerk, waarin één familie symbool staat voor een van de roerigste perioden uit de naoorlogse geschiedenis. Deze autobiografische roman gaat over de vlucht van Stanišic en zijn ouders van Višegrad in het voormalige Bosnië en Herzegovina naar Duitsland in 1992. Minutieus ontleedt Stanišic wat er is voorgevallen tijdens die vlucht en zet hij zijn familiegeschiedenis uiteen.

19. Jaag je ploeg over de botten van de doden van Olga Tokarczuk, vertaald uit het Pools door Charlotte Pothuizen en Dirk Zijlstra (De Geus)

In een afgelegen Pools dorpje vertelt de excentrieke zestiger Janina Duszejko over de dood van haar buurman en de andere vreemde gebeurtenissen van de laatste tijd. Janina leidt een teruggetrokken leven: ze houdt van de natuur, van astrologie en vertaalt de poëzie van William Blake. Wanneer leden van de lokale jachtvereniging dood worden aangetroffen, raakt ze als een Poolse Miss Marple betrokken bij het politieonderzoek. Olga Tokarczuk won in 2018 de Nobelprijs voor Literatuur.

Karen Billiet, eindredacteur Klara over 'Jaag je ploeg over de botten van de doden':

De Poolse Nobelprijswinnaar Olga Tokarczuk kennen we onder meer van 'De jacobsboeken', een historische roman van 900 bladzijden. Olga Tokarczuk is heel erudiet en belezen. Ze verdiept zich in geschiedenis, wetenschap en filosofie en breit daar een verhaal omheen. In 'Jaag je ploeg over de botten van de doden' gaat een oude vrouw - een overjaarse hippie bezeten door astrologie - in een negorij op het Poolse platteland als een ware Miss Marple op zoek naar de dader van enkele moorden die het dorpje in de ban houden. De plot van 'Jaag je ploeg over de botten van de doden' is wel heel verrassend. Het besje, dat beter opschiet met dieren dan met haar dorpsgenoten, denkt dat de dieren wraak willen nemen op de mensen. Het coronavirus is van dieren op mensen overgegaan en je hoort wel eens zeggen dat wij als mens ons gedrag in vraag moeten stellen omdat wij te ver zijn doorgedrongen in gebieden die voorbehouden zijn aan de dieren. Tokarczuk ontwikkelt die gedachte in deze roman. Niet dat ze daarmee inspeelt op de coronacrisis, want 'Jaag je ploeg over de botten van de doden' dateert uit 2009, maar is nu pas in Nederlandse vertaling verschenen. Haar passie voor de natuur zit in dit boek, maar ze wordt nooit drammerig. Ze verpakt haar ecologische bewustzijn in een spannend en heel grappig misdaadverhaal. Uit dit boek valt perfect een Britse comedyserie te puren.'

20. De kolibrie van Sandro Veronesi, vertaald uit het Italiaans door Welmoet Hillen (Prometheus)

Al sinds zijn jeugd wordt Marco Carrera, die als kind een groeistoornis had, de kolibrie genoemd, naar een van de kleinste vogels ter wereld. Maar in zekere zin is Marco ook echt een kolibrie: hij lijdt een dramatisch bestaan, vol vreugdes, liefdes en de nodige pijn, maar hij blijft in evenwicht. Zijn hectische bewegingen stellen hem in staat de existentiële acrobatiek van het leven te doorstaan, net als de kolibrie, die twaalf tot tachtig vleugelslagen per minuut maakt, maar schijnbaar bewegingloos in de lucht blijft hangen.

In De kolibrie volgen we ademloos de levensloop van Marco Carrera, een held van onze tijd zoals alleen Sandro Veronesi die uit zijn pen kan laten ontstaan.
Het is een schitterende roman over pijn en de kwellende kracht van het leven, die door de belangrijkste krant van Italië, de Corriere della Sera, uitgeroepen werd tot Boek van het Jaar. Bart van Avermaet en Hilde van Mieghem bespraken het boek in Zomerhuis met boeken op Radio 1.

Welk boek ga jij als eerste lezen? Vind je de nominaties terecht? Laat het ons weten via langzullenwelezen@vrt.be

Bron korte inhoud boeken: Meta4Books

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief