Erwin Mortier over 'De onbevlekte'

Fictie Klara

De geplande boekpresentatie van ‘De onbevlekte’ in het ruime atelier van kunstenares Berlinde De Bruyckere viel in het water en momenteel wordt de nieuwste roman van Erwin Mortier per bakfiets door creatieve boekhandelaars rondgevoerd en aan huis bezorgd.

Voor een interview over het boek kwam Erwin Mortier live naar de studio van Pompidou waar hij anderhalvemetert met Chantal Pattyn.

‘De onbevlekte’ is de opvolger van ‘Marcel’, het debuut van Erwin Mortier dat in 1999 verscheen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte Marcel verzeild in de collaboratie en kwam hij terecht aan het Oostfront. In ‘De onbevlekte’ komt het hoofdpersonage, de achterneef van Marcel, er gaandeweg achter wat er is gebeurd en poogt hij dat verleden te ruste te leggen op een symbolische manier.

Al vrij vroeg had Erwin het plan opgevat een tweelingroman te brengen, een Marcel revisited en het tijdsverloop te laten meespelen, er is 21 jaar tussen.

‘Hoe kijk je terug op je grootouders die als jonge twintigers door het fascisme zijn gegrepen? Kan je begrijpen waarom ze dit deden? ’ wil Chantal weten.

‘In het geval van mijn grootouders zit er een laag in die ik vroeger minder zag. Ik ging ervan uit dat zij heel bewust intellectueel dat gedachtegoed hebben aangehangen. Vandaar dat dit tijdens mijn adolescentie tot moeizame gesprekken leidde. Naar het einde van hun leven toe, begreep ik dat er in die stilte zeker ook een element van schaamte en gêne zat. Anderzijds konden zij zelf geen eenduidige reden geven. Als ik kijk naar mijn grootmoeder: vroeg wees geworden door een tragisch treinongeval van haar vader, 10 jaar later overleed de moeder aan een slepende kanker. Zij en haar broer stonden ineens thuisloos in de wereld. Als zich dan extremistische stromingen aanbieden die een heel helder wereldbeeld oriënteren, dan ben je daar extra vatbaar voor…Jongeren zijn dat nog altijd, je ziet parallellen met jonge mannen die nu naar het andere oosten trekken, Syrië’, vertelt Erwin.

De onbevlekte in het boek is niet Maria, maar Andrea, de grootmoeder van de verteller, zuster van Marcel. We maken haar mee op verschillende momenten in haar leven, van een jonge tot de oude vrouw die het huis moet verlaten.

‘Eigenlijk is het een standbeeld voor een vrouw die het ontzettend moeilijk heeft gehad, je voelt die bewondering’ vindt Chantal …’Andrea, de naam komt uit het Grieks, betekent de manhaftige, maar er is niet alleen bewondering maar ook deernis’ gaat Erwin verder. ‘De kans is klein dat ik mild ga worden voor de keuzes voor een gruwelijk en mensonterend regime. Maar ik wil als auteur dat spanningsveld tussen dat kleine individu en dat grote historische oordeel tastbaar, hoorbaar en ruikbaar te maken.’

Conclusie van het verhaal: we zijn altijd het product van ons verleden, hoe graag we ook willen geloven in de maakbaarheid van de mens. We komen hier niet van af. De grootouders hebben dat hun hele leven meegedragen. De cultuur van verzwijgen heeft zich geïnstalleerd in de familie en dat zet zich verder.

'In de onmiddellijke naoorlogse samenleving is er nooit een catharsis geweest, om de lieve vrede te bewaren en om politieke redenen. Er is nooit een moment geweest waarin we als land klaar en duidelijk afstand hebben genomen van dit verleden. Een waarheidscommissie had wonderen kunnen doen.'

Eind januari heeft Erwin ook afscheid moeten nemen van zijn vader. Het heeft een gevoel van existentiële naaktheid, een enorm gemis, getuigt Erwin. Hij vindt het jammer dat hij dat boek niet meer heeft kunnen lezen.

‘En wat zijn de concrete toekomstplannen?' wil Chantal nog weten. Erwin gaat opnieuw samenwerken met Guy Cassiers en met de Comédie-Française voor een adaptatie van ‘Demons’ van Dostojevski. Het is momenteel afwachten tot wanneer het cultuurseizoen zich herneemt na de coronacrisis.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief