'Over vijf jaar staat niet ‘Oeroeg’ maar ‘Heren van de thee’ van Haasse in de canon'- Mathijs de Ridder

Fictie Espresso

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) en Literatuur Vlaanderen stelt de nieuwste versie van hun literaire canon voor. Acht eeuwen literatuur in 50 boeken! Tien weken lang dompelt het ochtendprogramma 'Espresso' op Klara je onder in één van de boeken.

Wanneer Hella Haasse in 1948 haar debuutroman 'Oeroeg' publiceerde, leverde dat haar meteen een plaats op in de literatuurgeschiedenis. 'Oeroeg' vertelt het ontroerende verhaal van de vriendschap tussen het Nederlandse ik-personage en de Indonesische jongen Oeroeg. Een verhaal over sociale en raciale status, vriendschap en pijnlijke confrontaties. Of het boek ook een aanklacht tegen het kolonialisme is? Literatuurkenner Matthijs de Ridder heeft het boek recent nog eens herlezen en heeft een antwoord.

Het verhaal 'Oeroeg' gaat over een vriendschap die onbreekbaar lijkt, maar uiteindelijk toch niet opgewassen is tegen de verschillen tussen de Nederlandse kolonisators en de Indonesische bevolking. Het verhaal eindigt dan ook met een pijnlijke ontknoping: na de oorlog komen de twee vrienden elkaar terug tegen in Indonesië, maar Oeroeg wil niets meer met de ik-verteller te maken hebben. En dat is het einde van een vriendschap die, volgens Haasse, nooit had hoeven te eindigen. Ondermijnt Haasse hiermee de draagwijdte en impact van het kolonialisme of is er iets anders aan de hand? Matthijs de Ridder leest een fragment voor:

‘Het koloniale denken in het naoorlogse vaderland - zo vaak al dan niet ten onrechte bekritiseerd - was mij vreemd. Mijn verlangen om naar Indië terug te gaan en daar te werken berustte in hoofdzaak op een diep geworteld gevoel van samenhorigheid met het land waarin ik geboren en opgegroeid was. De jaren die ik in Holland had doorgebracht, hoe belangrijk ook, telden voor mij minder dan mijn jeugd en schooltijd ginds.’

Indonesië is ook mijn land, zegt de ik-verteller hier. ‘Als lezer snap ik de verteller,’ zegt Matthijs de Ridder, ‘maar hij zet het kolonialisme tussen aanhalingstekens en gaat zo voorbij aan alles wat het kolonialisme tot een onverdedigbaar systeem maakt.’

Tot slot doet Matthijs nog een voorspelling. Over vijf jaar staat niet ‘Oeroeg’ in de canon, maar een andere roman van Hella Haasse: ‘Heren van de thee’. Die roman gaat ook over Indonesië, maar geeft een genuanceerder beeld van het koloniale verleden van Nederland.

Beluister het volledige fragment op Klara.be

Of download de podcast met alle afleveringen over de 50 boeken uit de vernieuwde literaire canon.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief