Nieuw boek Op de Beeck spreekt tot de verbeelding in het licht van Franse verkiezingen

Non-Fictie De Afspraak

Leve de Franse revolutie! Met 'De Franse Revolutie 1 - van revolte tot republiek' levert auteur en oud- journalist Johan Op de Beeck alweer een klepper van een boek af. Een geschiedenisles die in het licht van de huidige Franse presidentsverkiezingen tot de verbeelding spreekt.

Dit boek is het boek dat Op de Beeck eigenlijk zo'n 15 jaar geleden eerst had willen schrijven. Hij zocht naar een manier om dit definiërend moment in onze geschiedenis (onze rechten en vrijheden zijn hierop gebaseerd) te vertellen. Hoe vertel je dat vanuit een Belgisch perspectief?

In Versailles stoot hij op een schilderij met François Robert. Hij is een sansculotte, een radicale revolutionair. 'Die man was er niet voor voorbestemd. Het was een boerenzoon uit de Ardennen. Maar hij hangt daar dus in Versailles. Hij is geboren in het Luikse en gestorven in Brussel. Hij is niet de eerste de beste, want hij hangt daar tussen de grote figuren. Samen met die Franse Revolutie is er hier in België ook revolutie, maar 'softer'. Maar die François Robert, komt als advocaat in Parijs terecht, wordt daar verliefd op de eerste vrouwelijke Republikeinse journaliste die een eigen krant heeft. Hij wordt hoofdredacteur van die krant. En zo rolt hij die revolutie in. François Robert komt met zijn Ardennees temperament vertellen: 'weg met het koningshuis'. Hij heeft een pamflet en teksten geschreven. Hij heeft voor een publiek van 500 man een petitie geschreven en gevraagd om te stoppen met de monarchie. Hij is de eigenlijke aanstichter. En hij zal ook echt de hoge politiek in gaan als kabinetschef van één van de grote leiders. En dan begint de vreselijke periode van de terreur en de moordpartijen. François Robert beklaagd zich dat wel. Op een bepaald moment bedenken de revolutionairen in hun eenheidsdenken het plan dat niet alleen de woordenschat moet aangepast worden- je mag geen beleefdheidsformules meer gebruiken, je mag ook je hoed (d.i. teken van onderdanigheid) niet meer afzetten,...Ze vatten het plan op om alle mannen van het land, niet enkel de militairen, hetzelfde pak aan te doen. Robert was daar tegen. Hij merkt hoe moeilijk dat is. Er is geen recept in de kast voor die gelijkheid. Dat zorgt voor geweld. Hij begint voor zijn leven te vrezen', vertelt Op de Beeck.

Belgen hebben dus wel degelijk een rol gespeeld in die revolutie. Dat de Fransen nu zondag een president verkiezen is te danken aan Robert? 'Dat is misschien een beetje kort door de bocht', zegt Op de Beeck. 'Robert is in 1826, net voor het ontstaan van België, gestorven. Hij ziet ook de Republikeinse tendens in België. We waren hier op weg om een Republiek te worden.

'De verkiezingen komen net op tijd in Frankrijk', zegt Op de Beeck. Nu is er nog niet veel van de schaarste te voelen. De geschiedenis leert ook: 'Vandaag ben je radicaal en morgen is er iemand die nog extremer is. Het voordeel is dat Le Pen acceptabel overkomt. En daar zit de kans om door te breken', zegt Op de Beeck. Desalniettemin denkt Op de Beeck dat Macron zal winnen. De ingrediënten die aan de basis liggen van de Franse Revolutie kruiden ook het leven van vandaag, alleen liggen de kaarten nog niet helemaal op dezelfde manier: oorlog, schaarste, grote onvrede over de koopkracht, perceptie rond incompetentie van politici, een systeem dat als uitgeput gezien wordt, een maatschappij die steeds agressiever en zelfzuchtiger wordt. Dat zijn exact de ingrediënten van toen. Eén ding ontbreekt: het grote maatschappelijke project - De Verlichting. Er is geen reden om iets anders te zeggen dan wat Churchill zei: 'Die democratie trekt op niet zoveel, maar het is het beste van alle systemen die we hebben', besluit Op de Beeck.

Herbekijk het interview in De afspraak hieronder:

Johan Op de Beeck in Interne Keuken op Radio 1

Op zaterdag 23 april zat Johan Op de Beeck ook aan de studiotafel van Interne Keuken. Herbeluister het gesprek op Radio 1 Select.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief