'Moord in Burundi': Wat was de rol van België in de moord op de voormalige premier van Burundi?

Non-Fictie De Afspraak

In ‘Moord in Burundi: België en de liquidatie van premier Louis Rwagasore’ bespreekt Ludo De Witte de rol van België in de moord op de voormalige premier van Burundi. Hij schoof mee aan de De Afspraak-tafel om zijn bevindingen met ons te delen. De Witte heeft 9 jaar onderzoek gedaan rond deze zaak. Hij heeft eerder ook al een gelijkaardig verhaal over Patrice Lumumba gebracht, eind jaren 90. Daar zijn een parlementaire onderzoekscommissie en excuses van België van gekomen.

'De moord is gebeurd door een Griekse huurdoder. Hij was omkaderd door een aantal Burundese opposanten. Hij was pas verkozen. Hij was enkele weken eerste minister. De verkiezingen en de aanstelling tot premier zijn gebeurd voor de onafhankelijkheid. Dus het koloniale gerecht heeft zeer snel die mensen kunnen arresteren. Die moord is met een ongelooflijke nonchalance gebeurd. Achteraf zal blijken dat die nonchalance het gevolg is van het gevoel van straffeloosheid en het belofte van bescherming vanwege de koloniale resident, België dus. Dan heeft het koloniale gerecht een onderzoek ingesteld, waarin alle aanwijzingen over Belgische betrokkenheid bij de moord uit beeld zijn gebleven. Rwagasore was een prins en de nabestaanden hebben een aanvraag ingediend om het strafdossier in te zien. Die hebben de toestemming gekregen. Ik heb dat dossier in kunnen kijken. Daaruit blijkt dat België een rol heeft en dankzij de inspanningen van koning Boudewijn zijn die feiten naar boven gekomen. De Boudewijn van de eind jaren 50, begin jaren 60, was anders dan de Boudewijn op het einde van zijn leven. Hij was nog sterk beïnvloed door zijn vaders adviseurs. Boudewijn was toen een aanhanger van het 'pantserkatholicisme', iemand die het rijk Gods op aarde wou stichten. Iemand die goed van kwaad wou onderscheiden en er was geen grijs mogelijk. Dat maakte dat iedereen die enigszins afweek van een klassiek Westers beeld, zoals een Mandela en Lumumba vijanden waren die koste wat kost uitgeschakeld moesten worden', legt De Witte uit.

De Griekse moordenaar wordt ter dood veroordeeld. En de medeplichtigen krijgen lange gevangenisstraffen. De bedoeling van België is om die 6 mannen te redden van executie en ze dus te exfiltreren. 'Om de Belgische regering te overtuigen dat België een hand had in de moord, heeft de christendemocratische lobby en Boudewijn in de eerste plaats ervoor gezorgd dat een procureur des konings een parallel onderzoek heeft gevoerd naar de rol van België in die moord. Het was nooit de bedoeling dat dat dossier openbaar werd. Het was enkel bedoeld om minister Spaak te overtuigen. De partners van de gevangenen waren bang van de repercussies', legt De Witte uit.

Boudewijn wou gratie verlenen. Spaak heeft geweigerd. De gevangenen zijn uiteindelijk geëxecuteerd. De Witte is zelfs in archieven in Engeland moeten gaan kijken. Hij had het in deze zaak makkelijker om betrouwbare bronnen te vinden. 'Ik had alleen maar de documenten uit te schrijven, die bewijzen dat de Belgische hand in dit verhaal beslissend is. De moordenaar en zijn medeplichtigen hebben nooit openlijk de Belgische rol in deze zaak getoond, omdat ze dachten dat ze geëxfiltreerd zouden worden. Pas op het einde kwamen ze er mee af', legt De Witte uit.

De nabestaanden van de geëxecuteerden hebben een pact gesloten en hebben gevraagd aan De Witte om het dossier uit te spitten, samen met een aantal advocaten. 'Heel wat documenten zijn ook verdwenen. Het is heel moeilijk om in België over dit soort dossiers onderzoek te voeren', zegt De Witte verder nog.

Het onderzoek over Lumumba loopt nog steeds. Hoe groot is de kans dat dit dossier leidt tot excuses? 'Dit dossier is een etterende wonde. Sinds de onafhankelijkheid van Burundi wordt dit dossier geregeld op tafel gegooid. Nog maar 2 jaar geleden heeft Burundi België officieel beschuldigd van de verantwoordelijkheid van de moord. Wat is het systeem? Die zaak blijft wegen op de internationale relaties en dwingt België om een toontje lager te zingen als het bijvoorbeeld gaat over mensenrechten in Burundi', sluit De Witte af.

Herbekijk het interview hieronder:

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief