Mohammed is geschrapt uit 'De goddelijke komedie' - Ten onrechte, vindt auteur Tom Lanoye

Radio 1

Er is een nieuwe Nederlandse vertaling van 'De Hel', het eerste deel van 'De goddelijke komedie' van Dante Alighieri. Lies Lavrijsen is de vertaalster en in Interne Keuken vertelde ze over het weglaten van een passage over de profeet Mohammed om 'een bepaalde bevolkingsgroep niet nodeloos te kwetsen'. Ze deed dit in overleg met de uitgeverij. In De Standaard verscheen vandaag een artikel over deze ingreep.

'Sensitivity Readers'

Voor Dante, een katholiek uit de 13-14de eeuw, zit de profeet Mohammed in de hel. In de nieuwe vertaling van Lies Lavrijsen is Mohammed geanonimiseerd. 'Onze blik op Mohammed is ondertussen zodanig veranderd dat ze niet meer overeenkomt met de boodschap die we met dit boek willen overbrengen', is de uitleg die ze geeft. Deze nieuwe vertaling wil 'De hel' ook toegankelijk voor jongeren maken.

Lieven Vandenhaute polst in het programma Nieuwe Feiten naar de mening van Tom Lanoye hierover. Hij vindt de weglating van Mohammed ten onrechte. 'Ik heb grote bewondering voor vertalers, laat dat duidelijk zijn, maar als iemand zegt: 'we willen 'De hel' toegankelijk maken voor iedereen', dan vind ik dat bizar. Ik ben gerustgesteld want ik dacht dat dit een officiële, volledige vertaling was.'

Volgens Lanoye is dit geen vertaling maar een bewerking. 'Als ik lees dat er is gesnoeid in al te lange passages, in minder relevante opsommingen, dan denk ik aan Liberace die Rachmaninoff speelt by 'leaving the dull parts out'. Als je 'De hel' vertaalt maar niet alles: ik zou dat zelf niet doen. Als je zo'n groot kunstwerk moet toegankelijk maken voor jongeren, maak je het dan toegankelijk of vermink je het?', vraagt hij zich af.

Je kan er ook moslims mee tegen de borst stoten die er wél tegen kunnen en die dit betuttelend vinden, aldus Lanoye. En bovendien zitten ook de homofielen, samen met de pausen, in de hel, terwijl Dante allesbehalve homofoob was.

Tom heeft er dus moeite mee, net als met de 'sensitivity readers', een trend die overwaait vanuit Amerika, en waarbij auteurs en uitgevers verwittigd worden over kwetsende passages die dan uit teksten worden gehaald. Hij vindt dat een achteruitgang en verwijst naar de Index die we hier ook hebben gehad. 'Die sensitivity readers is niet nieuw maar wel een stap achteruit. Het is tegenovergesteld van wat literatuur moet zijn nl. wrijving geven en provoceren.'

Herbeluister het integrale gesprek met Tom Lanoye in Nieuwe Feiten op Radio 1 Select.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief