Auteursfoto Marcel Lennartz

Moet je Jood zijn om Joodse humor te snappen? - Ludo Abicht schreef er een boek over: 'Desalniettemin'

Non-fictie Radio 1

Een Joodse man rent Antwerpen Centraal binnen en mist nét de trein van tien over vijf. 'Wanneer is de volgende', vraagt hij buiten adem aan de stationschef. 'Om half zes', antwoordt die. 'Ok, doe er mij een om twintig over vijf en ik neem hem'.

Joden lachen met zichzelf, dat is alvast één kenmerk van Joodse humor. Ludo Abicht heeft er een boek over geschreven: 'Desalniettemin'. Dat zal een soort moppenbundel zijn, dachten Sven Speybrouck en Koen Fillet van Interne keuken.

Moet je zelf Jood zijn om Joodse humor te begrijpen? Koen Fillet woont in de Joodse buurt in Antwerpen en trok gewapend met een opnametoestel en met de volgende vragen de straat op: 'Bestaat Joodse humor en kan je een voorbeeld geven?'. Hij kon geen enkele mop registreren.

Een liberaal-joodse vrouw die al lang niet meer in de synagoge is geweest gaat met haar kinderen naar zee. Haar jongste zoon speelt in een rubberbootje. Een grote golf sleurt hem over boord, de diepte in. 'Heer God van Israël, ik heb niet vroom geleefd, maar ik weet dat Gij alleen mijn kind kunt redden. Help me!' Stilte. 'Heer, Gij die voor alle kinderen van Israël zorgt. Reken de zondigheid van zijn moeder niet aan en red het kind!'. De zee werpt het kind weer op het strand. De moeder bekijkt het kind en richt zich weer tot God: 'Daarnet in het bootje had hij zijn nieuwe petje op. Waar is dat?'

Ludo Abicht is zelf geen Jood maar raakte vertrouwd met hun cultuur via zijn tante die een Sefardische Jood huwde in 1942, middenin de oorlog en in bezet Parijs. Ze hebben de oorlog overleefd en Ludo groeide op zijn neven en nichten en met die verhalen en humor.

Voor Ludo Abicht aan de grappen begint, schetst hij de context waarin die Joodse humor is kunnen ontstaan. Er staan grappen in het boek, maar daar gaan een paar uitgebreide, zeer interessante cultuurhistorische hoofdstukken aan vooraf. Over het Joodse mens- en godsbeeld en over Joodse mystiek.

En ergens in het boek staat ook het zinnetje dat je je als niet-Jood geen illusies moet maken: als niet-Jood kan je nauwelijks vermoeden waar het werkelijk over gaat. Sven en Koen houden hun lach in aan de tafel van Interne keuken. Herbeluister desalniettemin de uitzending op de dag van de sabbat.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief