Meer weten over Indonesië? Dit zijn tien boekentips bij de Canvasreeks 'Revolutie in Indonesië' met David Van Reybrouck

Boekentips Canvas

Kuifje in de gordel van smaragd. Zo zou je de avonturen van David Van Reybrouck in Indonesië kunnen typeren. In zijn boek 'Revolusi' en de driedelige documentairereeks ‘Revolutie in Indonesië’ vertelt hij de geschiedenis van de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd via de verhalen van de laatste getuigen.

Het boek en de televisiedocumentaire laten ons kennis maken met een immens land dat zoveel meer is dan een droombestemming voor vakantie in de tropen. Meer ook dan de nieuwsfeiten die onze media halen: terreuraanslagen of natuurrampen. Nieuwsgierig naar dat 'meer', naar de geschiedenis en cultuur van Indonesië, denkt een beetje boekenliefhebber al snel aan klassiekers als 'Max Havelaar' van Multatuli, 'De stille kracht' van Louis Couperus of 'Oeroeg' van Hella S. Haasse. Hieronder tippen we graag tien andere, recente en minder recente, boeken die je blik op Indonesië en Nederlands-Indië ongetwijfeld zullen verruimen.

Tien boeken over Indonesië

Jeroen Revalk is Canvas-medewerker met Nederlands-Indische roots. Hij tipt deze 10 boeken voor wie zich nog verder wil verdiepen in Indonesiê:

1. Martin Bossenbroek - De wraak van Diponegoro

Bijna gelijktijdig verschenen met 'Revolusi' van David Van Reybrouck, en ook een historische klepper van formaat, maar totaal anders van aanpak. Bossenbroek vertelt het verhaal van de opkomst en de ondergang van Nederlands-Indië aan de hand van de sleutelfiguren tijdens twee woelige periodes: de Java-oorlog (1825-1830) en de dekolonisatieoorlog (1945-1949). Diponegoro was een vorstenzoon uit Yokyakarta die het verzet tegen de Nederlanders leidde in de 19e eeuw en zijn guerrillatactiek gold als een voorbeeld voor de vrijheidsstrijders in de 20e eeuw.

2. Thom Hoffman - Een verborgen geschiedenis

De ondertitel van dit fotoboek luidt 'Anders kijken naar Nederlands-Indië'. Het vertolkt een tamelijk recent sentiment in het Nederlandse discours over de voormalige kolonie. Pas de laatste jaren heeft het gevoel van 'tempo doeloe' (heimwee naar de 'goede oude tijd') plaats gemaakt voor het benoemen en veroordelen van de mistoestanden in tijden van kolonisatie en dekolonisatie. Dit boek biedt een mooie, visuele aanvulling op de boeken van Van Reybrouck en Bossenbroek. Het is, in de woorden van Hoffman zelf, "een ontdekkingsreis door de tijd, in het werk van meester-fotografen en de complexe, soms pijnlijke realiteit van Nederlands-Indie."

3. Marion Bloem - Indo

Al sinds haar debuutroman 'Geen gewoon Indisch meisje' (1983) is identiteit, of liever: het hebben van meerdere identiteiten, het belangrijkste thema in het werk van Marion Bloem. Zij is een kind van Indo-Europeanen, haar ouders kwamen in 1950 naar Nederland. Uit Indonesië gevlucht omdat ze te Nederlands waren, in Nederland als minderwaardig beschouwd omdat ze Indo's waren. In dit boek vertelt Bloem haar persoonlijke familiegeschiedenis en onderzoekt ze via herinneringen en gebeurtenissen wat het betekent om Indo te zijn.

4. Lara Nuberg & Lala Bohang - In haar voetsporen

Twee jonge schrijfsters: de ene is Indonesisch, de ander derde generatie Indo. In deze bundel verhalen, brieven, foto's en tekeningen gaan ze op reis langs de erfenis van Nederlands-Indië. Wat betekent het koloniale verleden nog voor hen vandaag? Zijn zij als dochters van Indonesië en Nederland op een of andere manier verwant of getekend door hun deels gemeenschappelijke voorgeschiedenis?

5. Alfred Birney - De tolk van Java

Een autobiografische en bijzonder aangrijpende roman waarin het geweld tijdens de laatste jaren van de kolonisatie een gruwelijke hoofdrol speelt. Vooral in de memoires van de vader van de verteller. Daarin gaat het over de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog, daarna het wrede optreden van de onafhankelijkheidsstrijders tegen alles en iedereen die niet genoeg pro-Indonesia was en ten slotte de al even moordzuchtige politionele acties van de Nederlanders in 1947 en 1949.

6. Rudy Kousbroek - Het Oostindisch kampsyndroom

Een prachtige bundel van een groot en gevierd essayist. Kousbroek werd geboren op Sumatra in 1929 en groeide daar ook op. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zaten hij en zijn ouders in een 'jappenkamp'. Kousbroek schrijft over de liefde voor zijn geboorteland, 'een land waar hij in wezen niet thuishoort', maar ook over het verwerpelijke kolonialisme en de moeite die het Nederland kostte om daar afscheid van te nemen. Zijn protest tegen de schaamteloze vergelijking van de Japanse interneringskampen met de Duitse concentratiekampen, was destijds bij publicatie (1992) voer voor een stevige polemiek.

7. Pramoedya Ananta Toer - Guerrillafamilie

Pramoedya Ananta Toer is wellicht de bekendste Indonesische schrijver. 'Guerrillafamilie' is een jeugdwerk over de vernietigende kracht van oorlogen. Een spannend verhaal over een familie die in verdeeldheid geraakt tijdens die woelige en chaotische Indonesische revolutie na de Tweede Wereldoorlog. Als jonge activist voor een onafhankelijk Indonesië werd Toer van 1947 tot 1949 gevangen gehouden door de Nederlanders. Dit boek schreef hij tijdens dat gevangenschap.

8. Willem Oosterbeek - Nootmuskaat

De aanwezigheid van de Nederlanders in de Indonesische archipel begon uit een verlangen naar meer smaak. Specerijen als peper, kruidnagel en nootmuskaat waren toen enkel daar te vinden. Dit fijne boekje vertelt de geschiedenis van de handel in het muskaatnootje en daarmee ook het verhaal van de VOC, de Verenigde Oost-Indische Compagnie, en haar meedogenloze expansiedrift uit winstbejag.

9. Harold Pereira, Mirjam van der Rijst, Eveline Stoel - Boekoe bangsa

De Indonesische keuken bestaat niet, daarvoor is het land te uitgestrekt en te divers. De Indonesische rijsttafel, zoals we die hier in Europa kennen, is net als veel Indonesiërs en Indo's een mix van diverse invloeden. Dat geeft een culinaire rijkdom die smakelijk aan bod komt in dit kookboek met recepten en verhalen van Nederlandse families met Indische, Chinese en Molukse roots.

10. Jan Brokken - De tuinen van Buitenzorg

In dit pas verschenen boek duikt meesterverteller Brokken in zijn eigen familiegeschiedenis. Zijn ouders woonden en werkten van 1935 tot 1947 in Indonesië. Jan Brokken werd pas daarna geboren en 'kende zijn moeder alleen als de vrouw van de dominee in een oer-Hollands dorp.' Hij gaat op zoek naar wie ze was voordat ze zijn moeder werd. De briefwisseling tussen zijn moeder Olga en haar zus Nora, allebei verzeild in Nederlands-Indië, wijst hem de weg.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief