Margot Vanderstraeten heeft een nieuw boek met verhalen over de orthodox-Joodse gemeenschap in Antwerpen: 'Minjan'

Non-fictie VRT NWS

Margot Vanderstraeten heeft met 'Mazzel tov' een gevoelige snaar geraakt: niet alleen werd het boek een internationale bestseller, het leidde ook tot bijzondere nieuwe ontmoetingen binnen de orthodox-Joodse gemeenschap in Antwerpen. Daarover gaat 'Minjan'. In de studio van De Afspraak vertelt ze er meer over.

Geen homogene gemeenschap

In haar nieuwe boek legt Margot Vanderstraeten opnieuw contact met de joodse gemeenschap in Antwerpen. Het boek begint met een passage over Hoffy's restaurant - ook te zien in het programma Goed volk met Jeroen Meus - met de broers Hoffmann, die leven volgens de 613 geboden en verboden van het joodse geloof. Deze figuren staan voor de mensen die Vanderstraeten in 'Minjan' ontmoet en beschrijft.

Vanderstraeten merkt op dat er in Antwerpen veel schakeringen zijn binnen het jodendom. 'De chassidische Joden herken je aan de kledij en aan de pijpenkrullen. 30 jaar geleden waren ze in de minderheid. Ondertussen maken ze bijna de helft uit van de joodse gemeenschap als gevolg van een sociologische evolutie binnen Antwerpen: het aantal joden uit de middenklasse, vaak moderne othodoxe Joden, neemt af en verhuist naar elders.'

Redenen hiervoor zijn onder meer te vinden in de diamantsector die ondertussen meer in handen is van Libanezen en Indiërs en er is een kunstmatige diamant die de industrie heeft doen verbrokkelen. De lageloonlanden hebben alle ambachtberoepen overgenomen. De tewerkstelling kwam dus onder druk te staan.

De chassidische Joden zijn vestimentair heel herkenbaar in het straatbeeld, maar het gros van de Joden niet. In Brussel wonen er meer Joden dan in Antwerpen, alleen zie je ze niet omdat ze geassimileerd zijn.

Ook heikele thema's

Het boek gaat over ontmoetingen en vriendschappen met ortodoxe Joden.

Geen evidentie want het is moeilijk om het vertrouwen te winnen, en eens gewonnen, het vertrouwen te behouden, beaamt Vanderstraeten. Vanderstraeten is nieuwsgierig en wil veel weten en stelt daardoor ook vragen die niet zo welkom zijn. Zo is er Esther, het is niet haar echte naam, waarmee Vanderstraeten afspreekt in het Middelheimpark, een plek waar ortodoxe Joden minder komen. Sommige personages uit het boek komen erin voor met naam en toenaam, anderen werden geanonimiseerd. Het is voor chassidische Joden ook niet vanzelfsprekend om, één op één af te spreken met niet-joden en zeker al niet met een niet-gelovige vrouw.

Na haar vorige boek 'Mazzel tov', die over een moderne ortodoxe familie gaat, zat Vanderstraeten met heel wat vragen. Ondertussen zochten ook steeds meer Joden - vrome en chassidische, seculiere en moderne - contact met haar: ook zij wilden hun verhaal vertellen: Shoah- en Holocaustverhalen of naar aanleiding van verhalen in 'Mazzel tov'. 'Er ontstond iets waarvan ik dacht dat het nooit zou kunnen', vertelt Vanderstraeten.

'Was alles bespreekbaar?', vraagt Bart Schols haar. Wat ze zelf moeilijk vindt, is het streng volgen van de spijswetten. Ook homoseksualiteit kwam aan bod tijdens gesprekken, maar enkel met vrouwen. Hierover zeggen ze: 'we hebben er niets op tegen zolang het niet in onze gemeenschap is'.

Is er volgens haar meer tolerantie tegenover de joodse gemeenschap dan tegenover de islamitische? Volgens Vanderstraeten is er een heel belangrijk verschil omdat het joods geloof geen wervend geloof is: ze willen niet bekeren.

Bekijk hieronder Margot Vanderstraeten in De Afspraak.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief