'Marc groet 's morgens de dingen' - Matthijs de Ridder over 'Nagelaten gedichten' van Paul van Ostaijen in de literaire canon

Poëzie Espresso

Deze week wordt de nieuwe canon van de Nederlandstalige literatuur bekendgemaakt. 50 boeken die je moet gelezen hebben. Of 50 boeken die je met een gerust hart het literaire erfgoed kan noemen.
De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) en Literatuur Vlaanderen stellen deze week de nieuwste versie van hun literaire canon voor. Acht eeuwen literatuur in 50 boeken!

Paul van Ostaijen kon niet ontbreken in de lijst. Het is zijn bundel 'Nagelaten gedichten' die in de canon staat. Een bijzondere bundel, want een paar van de gedichten schreef de jonge dichter toen hij al wist dat hij stervende was. Schrijver en literatuurcriticus Matthijs de Ridder is bezeten van van Ostaijen en hij woont in het geboortehuis van van Ostaijen in Antwerpen.

'Marc groet 's morgens de dingen' is eigenlijk een simpel kinderrijmpje. Maar er zit ook iets triest in. Als je alleen al kijkt naar de vaas uit het begin met daarop een fietser, een burgerlijker object is op dat moment eigenlijk niet te vinden. En dit soort dubbelheid maakt de gedichten zo geweldig. Het doet me denken aan een ander gedicht 'Zeer kleine speeldoos'. Het klinkt als een kinderliedje, je kan er zo een speeldoosje van maken. Maar als je beter leest dan is het erg wreed. Wie krijgt de schuld van het feit dat het spel fout loopt? Het meisje Amaryllis. De onderliggende gedachte van het gedicht gaat over verwachtingen in het leven. Want volg je je hart en probeer je al je idealen te verwezenlijken dan neem je risico en volg je je verbeelding dan kan je het deksel op je neus krijgen en doe je misschien iets waar mensen op neerkijken. Van Ostaijen slaagt erin om in een simpel kindergedichtje de teleurstellingen van het bestaan te vatten. En als je dat kan ben je geniaal. Dat maakt 'Nagelaten gedichten' zo speciaal. Ze vormen een samenvatting van het hele oeuvre van van Ostaijen. Ze zijn en subliem en mystiek en politiek, maatschappijkritisch, klankrijk, grappig en bovenal virtuoos. (Matthijs de Ridder)

Beluister het fragment op Klara.be

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief