Luuk Gruwez, 'de meest verlegen dichter van Vlaanderen', praat in Pompidou over 'Het land van de handen'

Proza Klara

Nicky Aerts praat met dichter Luuk Gruwez over 'Het land van de handen', een nieuwe bundel autobiografische notities uitgegeven bij Privédomein van de Arbeiderspers.

Ruim twintig jaar geleden publiceerde dichter Luuk Gruwez in de prestigieuze reeks Privé-domein 'Het land van de wangen'. Het was een reeks autobiografische notities, waarin hij over zijn grootouders schreef, maar ook de liefde bezong voor een zelfgekozen heimat in het oosten van het land.

Nu is er 'Het land van de handen', waarin Gruwez terugkeert naar zijn roots in West-Vlaanderen. Wat is er veranderd sinds 'Het land van de wangen' uit 1998?

Luuk Gruwez groeide op in Deerlijk, in het meest mercantiele gedeelte van West-Vlaanderen. Hij noemt dit het land van de handen waar je perse iets moet doen om iets te zijn en waar je eigenlijk een soort toegangsticket tot het bestaan moet verwerven door de commerciële handelingen die je verricht.

Hij is er niet gebleven, het was niet het klimaat waarin hij gedijde, en hij is toevallig terecht gekomen in het oosten van het land, wat hij het land van de wangen noemde. In Limburg leek het bestaan vanzelfsprekender en hoefde je niet perse iets te doen om iets te zijn.

Er is inmiddels heel veel veranderd. Hij heeft het gevoel dat ook Limburg zich vanuit een soort aanvankelijk minderwaardigheidscomplex, overprofileert.

En die twee beelden zet hij tegenover elkaar, net als in 'Het land van de wangen'. Omdat ze staan voor diverse waarden. Hij associeert ze ook met personen. Zijn ouders zijn in West-Vlaanderen geboren en getogen. Maar zijn vader was het prototype van de echte West-Vlaming, een handelsreiziger en zijn moeder, het mooiste meisje uit Deerlijk, associeerde hij met een meer oosterse levenswijze, de droom.

De boeken zijn autobiografisch, het zijn egodocumenten met brieven, notities, dagboekrelazen en ook droomrelazen.

'Heb je het gevoel dat je iets aan het afronden bent en dat het daarna gedaan is?' wil Nicky weten.

Luuk had al heel snel het gevoel dat hij aan het begin stond van een terminaal bestaan. Dat is later ingevuld door de realiteit: de vroege dood van zijn ouders, de kanker van zijn vriendin en de diagnose van MS.

Hij vindt dat je trouw moet blijven aan de dromen uit je puberteit. Bij hem is alleen de vorm veranderd. In 'Het land van de handen' keert hij terug en maakt hij de omgekeerde beweging.

'In het einde zoek ik het begin en in het begin zoek ik het einde. Die pendelbeweging, dat zwalpen tussen heden en verleden. Of tussen verleden en toekomst moet ik eigenlijk zeggen. Dat zit er heel erg in...En ik denk dat ik daardoor eigenlijk een soort panoramisch zicht over een belangrijk deel van mijn leven krijg. Je zou kunnen zeggen dat Het land van de handen nogal testamentair klinkt. Maar ja, ik ben een groot voorstander van zo lang mogelijk afscheid nemen.'

Verder heeft hij het over het gedicht dat hij schreef voor zijn eerste leerkracht Nederland, Herwig Vanwalle, die hem de weg wees in de literaire wereld en nu is overleden door een besmetting van het coronavirus.

Luuk Gruwez was ook een 'Dichter van wacht'. Het was heel intens, getuigt hij. Er ontstaat een soort verbondenheid tussen de beller en de dichter, een soort huwelijk tussen anonimiteit en intimiteit. De gesprekken met de verpleegster ('Hoe desinfecteer je je ziel?'), een therapeute en de negenjarige Lola, die alleen thuis zat ('Ik heb het koud'), zullen hem altijd bijblijven.

Hij beheerst de kunst van het loslaten niet, zegt hij verder nog.

Beide boeken verschenen bij de prestigieuze reeks Privé-domein van de Arbeiderspers. Een hele eer waarin enkel Louis Paul Boon hem als Vlaamse auteur voorafging.


Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief