Luc Rasson over 'De koning van het schimmenrijk' van de Spaanse bestsellerauteur Javier Cercas

Non-fictie Klara

Prof. Em. Luc Rasson, specialist in de Spaanse letterkunde, las 'De koning van het schimmenrijk' van Javier Cercas die in deze nonfiction novel op zoek ging naar de waarheid achter de mythe van zijn in de slag bij Ebro omgekomen oudoom. De held van de familie verloor daarbij enkele van zijn pluimen.

Wie is Javier Cercas?

Cercas, geboren in 1958, is een van de belangrijkste hedendaagse Spaanse auteurs. In 2001 kwam hij in de belangstelling met de roman 'Soldaten van Salmis'. De meeste van zijn werken hebben te maken met het in het reine komen met het Spaanse verleden: de burgeroorlog en het franquisme.

Na de dood van Franco in 1972, heeft men er bewust voor gekozen om te vergeten, een gekozen collectieve amnesie, en de ideologische passies achterwege te laten en het verleden niet op te rakelen.

Dit kan je niet volhouden, vertelt Luc Rasson in Pompidou, en je ziet dat in begin van deze eeuw, onder druk van sommige schrijvers en historici en in het bijzonder Javier Cercas, de behoefte is gegroeid dat verleden weer op te delven. Zo is 'Anatomie van het moment' van Cercas dat verscheen in 2009 een nauwgezette reconstructie van de mislukte staatsgreep van kolonel Tejero in 1981 in het Spaanse parlement.

In 'De bedrieger' uit 2014 ontmaskert hij de mythomaan Enric Marco als overlevende van het Duitse concentratiekamp in Flossenbürg.

'De koning van het schimmenrijk', een persoonlijk verhaal

In 'De koning van het schimmenrijk' duikt Javier Cercas in zijn eigen familiegeschiedenis waardoor dit boek zijn meest autobiografische boek wordt.

Manuel Mena, de grootoom van Javier Cercas, sneuvelt in 1938 op negentienjarige leeftijd, in de slag bij Ebro. Cercas vertrekt van een foto van Manuel, deze foto staat ook op de cover van het boek, en gaat op zoek naar sporen in officiële documenten in een poging om het leven van die man te reconstrueren en zijn heldenstatus binnen de familie, die aan de kant van Franco stond, te ontrafelen. De auteur schaamt zich over dit familieverleden en dit is ook een motief in het boek.

Wie was Manuel Mena echt? Cercas schrapt de legendarische lagen af en komt uit bij de waarheid. Ook zijn moeder adoreerde haar favoriete oom en was eigenlijk niet opgezet met de speurtocht van haar zoon. Hij heeft dus ook wat schroom om dit te vertellen aan zijn moeder. In het boek slaagt Cercas erin die man een gezicht te geven en nog veel belangrijker, af te stappen van de ideologische vooringenomenheid en het zwart-wit denken. Niet alle franquisten waren beulen en niet alle republikeinen waren engelen. Zo redde zijn grootvader, falangist, het leven van een republikein die dreigde geëxecuteerd te worden.

Roman of non-fictie?

'Is dit een roman of non-fictie?' vraagt Chantal aan Luc. Cercas noemt het zelf een 'roman zonder fictie'. Luc Rasson vindt zelf dat de auteur een dubbele pet op heeft: hij is enerzijds historicus-journalist die feit van legende scheidt maar anderzijds botst hij soms op feiten waarover geen documentatie bestaat, zoals het moment waarop zijn oom gewond raakt, en dan wordt hij romancier.

Herbeluister hieronder Luc Rasson in Pompidou.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief