Foto Lies Lavrijsen: Erik Van Grieken

Lies Lavrijsen maakte een nieuwe vertaling van het eerste deel van de 'Divina Comedia'

Fictie Radio 1


'De hel', van Dante Alighieri is een verslag van de reis door een van de drie rijken van het hiernamaals (de hel, het vagevuur en de hemel) en geldt als een van de hoogtepunten uit de (Italiaanse) literatuur. Dante schreef 'Divina Commedia - De goddelijke komedie' van 1307 tot 1320. 'De hel' situeert zich in 1300 waardoor Dante heel handig bepaalde dingen kon voorspellen die in werkelijkheid zijn gebeurd.

Lies Lavrijsen maakte een prachtige nieuwe vertaling van het eerste deel van de 'Divina Comedia' als was Dante een dertiende eeuwse slam poet. Een passage heeft ze weggelaten. Welke en waarom vertelt ze zelf in Interne Keuken.

Welkom in de hel

'Hoe ziet de hel eruit?'. Hiermee opent Sven Speybrouck het gesprek met Lies in Interne Keuken.

In het middeleeuws wereldbeeld situeert de aarde zich in het midden van het heelal, geocentrisch. De zon en de sterren draaien daaromheen. De aarde bestaat uit 2 hemisferen: een bewoond halfrond en een onbewoond halfrond. Van het bewoond halfrond is Jeruzalem, de heilige stad, het centrum. Daaronder ligt een trechter die tot het centrum van de aarde afdaalt. Die trechter is de hel die uit 9 kringen bestaat. Hoe groter de zonde, hoe dieper je naar het midden afdaalt. Die trechter is ontstaan toen Lucifer, eerst nog engel, uit de hemel is gegooid, na een opstand tegen God. Helemaal onderaan die trechter zit Lucifer nog vast en hij vormt daar het midddelpunt van de hel. Dat is ook het eindpunt van Dantes reis door de hel waar hij oog in oog staat met het oorspronkelijke kwaad.

Dante begint 'De hel' met een heel mooie metafoor: 'Halverwege de reis van mijn leven, was ik verdwaald in een donker woud'. Hij is dan 35 en halverwege zijn leven en hij maakt een moeilijke periode door. Hij was in een zondige periode - men weet niet precies welke zonde bedoeld werd - hij was hovaardig en trots en komt op dat moment terecht in een donker woud en geraakt er niet uit, vertelt Lies. Hij wordt op een gegeven moment geholpen door de Romeinse dichter Vergilius, die net uit de hel teruggekeerd is. Vergilius leefde voor Christus en zit als ongedoopte in een soort voorgeborchte waar het nog meevalt. Vergilius biedt Dante aan een andere weg te tonen die leidt door de hel. Hij gaat Dante door de hel gidsen, via de louteringsberg of vagevuur. Hij mag zelfs een kijkje nemen in de hemel waar hij zijn platonische geliefde Beatrice, waar hij als kleine jongen verliefd op was en waarmee het nooit iets geworden is, ziet.

Wie zit er in de hel?

De ongedoopten met de Grieken en Romeinen, geboren voor Jezus. Ze zitten vast in een soort voorportaal van de hemel. Dan zijn er ook de slappelingen: de mensen die tijdens hun leven geen keuze maken tussen het goed en het kwade, veroordeeld om achter een vaandel aan te lopen die niets voorstelt. Hoe dieper in de hel hoe kouder en daar zaten de verraders, in Dantes ogen de ergste soort. Naast homoseksuelen, kwamen ook pausen in de hel terecht, wat heel gedurfd en spraakmakend was.

Voetnoot

In de vertaling heeft Lies, in overleg met de uitgeverij, een passage weggelaten om een bepaalde bevolkingsgroep niet nodeloos te kwetsen: de tweedrachtzaaiers. Ze legt uit waarom ze profeet Mohammed die in de hel vertoeft, in deze nieuwe vertaling heeft geschrapt.

Herbeluister hier Interne Keuken met Lies Lavrijsen.

Lees ook: Mohammed is geschrapt uit 'De goddelijke komedie' - Ten onrechte, vindt auteur Tom Lanoye

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief