Kunstboeken in het Radio 1 Boekenfeest: 'Na het lezen van die boeken, wil je de kunst vooral met eigen ogen zien'

VRT Boekenmaand Radio 1 Boekenfeest

Het Radio 1 Boekenfeest stond vanochtend in het teken van boeken over kunst. Gastpresentator Koen Fillet koos het thema. Zowel presentator Bent Van Looy als Koen Fillet zijn kunstschilders. Dat maakt dat ze ook graag lezen en discussiëren over kunst.

Kunstenboeken lezen is nochtans niet altijd evident, vindt Fillet. 'Ik ben een hanglezer. Kunstboeken die op de koffietafel passen, kun je niet lezen in je bed of languit in de zetel, zelf niet op de wc.' Hij selecteerde twee reisgidsen met een kunstinsteek, 'The South of France for Art Lovers' van Eric Rinckhout en 'Mijn Parijs' van Bent Van Looy. 'Want na het lezen van kunstboeken, wil je de kunst vooral met je eigen ogen zien', zegt Fillet.

Daarnaast nodigde hij ook Pieter van Os uit, die het boek schreef 'Tussen kunst en cash', over hoe de kunstwereld ten prooi valt aan investeerders. 'Maximes obsessie' is dan weer de debuutroman van kunstschilder Robert Devriendt.

Bekijk het interview met Koen Fillet in het Radio 1 Boekenfeest op VRT NU.

'De Côte d'Azur is uitgevonden door de Engelsen'

Het zuiden van Frankrijk bulkt van de kunst. Dat blijkt uit de Engelstalige reisgids van Eric Rinckhout, 'The South of France for Art Lovers'. Kunstenaars als Van Gogh, Gauguin, Cézanne, Picasso, Matisse, Derain en Renoir leefden en werkten er, maar ook auteurs als Scott Fitzgerald, Hemmingway en Huxley werden aangetrokken door de Côte d'Azur. Hoe komt het dat die bijna mythische plek zo'n culturele hotspot is?

'De Côte d'Azur is een uitvinding van de Engelsen', zegt Rinckhout in het Radio 1 Boekenfeest. De Engelsen hadden van de 18e tot begin 20e eeuw de traditie van de Grand Tour. Jongvolwassen mannen uit welgestelde gezinnen maakten een grote reis door Europa om hun culturele blik te verruimen en hun wilde haren kwijt te geraken. Dat gebeurde meestal via een schip en zo kwamen ze in Franse vissersdorpjes terecht als Nice. 'Eind 18e eeuw was daar niets', zegt Rinckhout.

In de 19e eeuw werd het de mode voor de adel om aan de Côte d'Azur te gaan overwinteren. Zowel de Britse Queen Victoria als de Russische tsaar kwamen er van het weldadige klimaat genieten. Pas in de jaren 30 van de vorige eeuw ontstond er ook toerisme in de zomer.

'Dat is de schuld van de Amerikanen', zegt Rinckhout. 'De Russische en de Engelse adel gingen niet zwemmen, zij wandelden langs de promenades. Maar in de jaren 30 ontdekten de Amerikanen het zuiden van Frankrijk. Zij verbleven er ook in de zomer en gingen er zwemmen in zee. Zo kreeg je een totaal ander toerisme.'

Voor zijn reisgids selecteerde Rinckhout meer dan 350 interessante plaatsen die gelinkt zijn aan kunstenaars, schrijvers, theatermakers, filmsterren, muzikanten en zangers.

Bekijk het interview met Eric Rinckhout in het Radio 1 Boekenfeest op VRT NU.

'Parijs is belangrijk, ook voor de Côte d'Azur'

Ook Bent Van Looy schreef een reisgids met een culturele insteek. Naast de Côte d'Azur is ook Parijs een hotspot voor kunstliefhebbers. In 'Mijn Parijs' gidst Van Looy de lezer door de Franse hoofdstad waar hij tien jaar woonde. 'Parijs is belangrijk, ook voor de Côte d'Azur', zegt Van Looy.

Zo hadden bijvoorbeeld heel wat kunstenaars die werkten in het zuiden van Frankrijk een link met Parijs, want daar werden hun schilderijen vaak verkocht. 'Alle werken van Van Gogh gingen naar Parijs, naar de kunsthandel van zijn broer Theo', vult Rinckhout aan. 'In het zuiden van Frankrijk is slechts 1 schilderij van Van Gogh achtergebleven. Dat is te zien in het museum van Avignon.'

Bekijk het interview met Bent Van Looy en Eric Rinckhout in het Radio 1 Boekenfeest op VRT NU.

Kunst en geld: een schimmige wereld

In hun boek 'Tussen kunst en cash' duiken journalisten Pieter van Os en Arjen Ribbens onder in de kunstwereld. Ze laten zien hoe het grote geld de Nederlandse kunstwereld corrumpeert. Kunst vormt dan een vrijbrief voor schimmige deals, smoezelig gedrag en soms ook ronduit bedrog. 'De kunstmarkt is een markt van unieke goederen', zegt Pieter van Os in het Radio 1 Boekenfeest. 'Je hebt per kunstwerk maar één koper nodig.'

Kunst is voor de groeiende groep van miljardairs op deze wereld een beleggingsproduct geworden, maar ook een manier om zich van elkaar te onderscheiden. 'Mensen die heel rijk zijn, die hebben al een Maserati gekocht of een jacht. Dus ze gaan nu voor een kunstwerk, zeker een abstract kunstwerk. Hele rijke mensen vinden het volgens mij wel mooi om te kunnen zeggen: kijk, dit monochrome blauw doek, waarvan jij denkt dat ook je neefje het kan maken, daar heb ik dus drie miljoen voor overgehad.'

Van Os wijst erop dat slechts een klein aantal kunstwerken miljoenen kunnen opbrengen. 'Het gaat echt om een heel klein percentage van de kunst en ook die kopers staan bij de 0,5 procent allerrijkste mensen van de wereld. Er gaat daar heel veel geld in om, maar het gaat maar om een klein aantal kopers en kunstenaars.'

De meeste kunstenaars kunnen niet van hun werk leven. 'Ze subsidiëren zichzelf door, zoals in het geval van Koen Fillet, radio te maken of, zoals in het geval van Bent Van Looy, muziek te maken. Of door les te geven.'

Bekijk het gesprek met Pieter van Os in het Radio 1 Boekenfeest op VRT NU.

Schilder wordt schrijver

Is schrijven en schilderen met elkaar te vergelijken, vroegen Koen Fillet en Bent Van Looy zich aan het begin van het programma af. Schilder en auteur Robert Devriendt weet vast het antwoord. Hij stelde in het programma zijn debuutroman 'Maximes obsessie' voor.

Voor Devriendt was het niet moeilijk om van schilderen over te stappen naar schrijven. 'Ik schilder al 20 jaar gebroken verhaallijnen', zegt hij. 'Dus een echt verhaal schrijven met een begin, midden en einde was een kleine stap.' Toch vindt hij zowel schilderen als schrijven niet evident. 'Ik vind het allebei vreselijk', zegt hij. 'Het is de combinatie van een avontuur met gevaarlijke afgronden en mooie zonsondergangen.'

Bekijk het interview met Robert Devriendt in het Radio 1 Boekenfeest op VRT NU.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief