Kristien Hemmerechts out zich als kerkganger

De Afspraak

Sinds begin dit jaar gaat Kristien Hemmerechts op zondag terug naar de mis, ze heeft geleerd te aanvaarden dat er iets is wat het menselijke overstijgt. Hoe ervaart ze haar kerkbezoek? En welke reacties krijgt ze nu ze zich geout heeft als kerkganger? Hier sprak de schrijfster over in De Afspraak op Canvas.

'Ik was opgemerkt in de kerk. Iemand had dat gezegd aan een journalist van Knack. Die heeft toen met mij contact opgenomen. Mijn eerste reactie was: dat is privé. Mijn tweede reactie was: ik hoef me er eigenlijk niet over te schamen. Als je daar niet over praat, is dat een teken dat je je daarover schaamt. En als ik daar met mensen over praat, merk ik wel dat dat bij meer mensen leeft dan ik dacht', legt Hemmerechts uit.

Sint-Egidius

Bart Schols beschrijft dat het een heel mooi interview is, waarin ze zich out als kerkganger en hoe de kerk haar tot rust brengt.

'Het gaat eigenlijk over de gemeenschap Sint-Egidius. Dat is een kerkelijke lekengemeenschap. Ik denk dat ik het zo moet noemen. Ze zijn geïnspireerd door het evangelie. Ze zetten zich in voor mensen in armoede. Maar dat gaat heel breed. Ze hebben ook een jongerenwerking en een ouderenwerking. Iemand zei: Je moet 'wij' zeggen. Maar dat durf ik nog niet te zeggen. Ik voel me nog wel in de marge. Ik bewonder hen heel erg. En ik moet het nog een beetje laten groeien voor ik 'wij' zal durven te zeggen. Het is op een heel vriendschappelijke manier en warme manier omgaan met iedereen. Het maakt ook niet uit of je gelovig bent of niet. Eigenlijk wordt iedereen omhelst, zelfs letterlijk soms. Dat is eigenlijk de kerngedachte bij hen', legt Hemmerechts uit.

Was haar entourage niet geschrokken door het artikel?

'Ik weet natuurlijk niet wat mensen achter mijn rug zeggen. Maar ik heb eigenlijk verrassend veel positieve reacties gekregen. Net op de trein sprak iemand me nog aan. Die had de tranen in zijn ogen gekregen.
En hij begon ook zijn verhaal te vertellen. Ik heb borstkanker gehad. En toen heb ik ook vaak lezingen gegeven over borstkanker. En aan het einde zei ik altijd: Als je die diagnose krijgt, en die grote paniek ervaart... Ik dacht dat ik boordevol kankercellen zat. Op een nacht voelde ik me ongelofelijk rustig. En toen had ik het gevoel dat ik in Gods handen was, en dat het goed was. Ik was geborgen, wat er ook met mij gebeurde.
Ik werd gekoesterd', gaat Hemmerechts verder.

Selfiecultuur en ikkerigheid

'We zitten vaak opgesloten in onszelf, in onze eigen angsten en verlangens. En ik denk dat dat een beetje een vloek is voor de mens. Het ergste is eenzaamheid, of toch de ervaring van eenzaamheid. En de weg naar geluk is je verbonden voelen met andere mensen. Maar uiteindelijk ook je verbonden voelen met iets dat dat overstijgt. En dat maakt eigenlijk dat wat met jou gebeurt niet zo belangrijk is. Eigenlijk ben ik maar iets kleins. En ik ben ik niets. En dat is een omgekeerde beweging van wat mensen wordt aangepraat. Nu krijgen mensen mee dat je jezelf moet promoten. Heel de selfiecultuur. Er is een enorme 'ikkerigheid'. Het is goed om op te komen voor jezelf. Maar daar vind je niet het geluk in, want dat blijft uiteindelijk onbevredigd. Dat is een vat dat je kunt blijven vullen. En pas wanneer je dat loslaat en beseft dat je eigenlijk niet zo belangrijk bent...Door die verbondenheid met het hogere, voel ik mij ook veel meer verbonden met andere mensen,' legt Hemmerechts uit.

'Maar ik probeer ook tot de kern van het geloof te komen. Ik gebruik niet graag het woord 'geloof'. Ik heb een periode gehad dat ik me enorm heb afgekeerd van de kerk. Ik ben tot mijn 16e iedere week naar de mis gegaan. Plots hield mijn generatie massaal op met naar de mis te gaan. Ze keerden zich af van de kerk. Dat ging dan vooral over het instituut van de kerk, en bijvoorbeeld hun houding over contraceptie, abortus en homoseksualiteit. Ik heb me daar enorm van afgekeerd. Als ik zie dat in Texas in de naam van het geloof abortus weer onmogelijk gemaakt wordt, dan denk ik: dat zijn de heel slechte kanten van godsdienst. Het kan heel waardevol zijn, maar er zijn ook uitwassen. Ik heb nu meer oog voor het positieve, omdat dat met name in de gemeenschap van Sint-Egidius op zo'n positieve manier wordt beleefd. In het evangelie staan fantastische dingen. Het concept van naastenliefde. Of dat degene die zonder zonde is de eerste steen moet werpen. Die boodschap van barmhartigheid is prachtig. Ik denk dat je ervoor moet zorgen dat je het kind niet weggooit met het badwater. Ik gebruik het woord 'geloof' niet. Laten we dat woord loslaten', gaat Hemmerechts verder.

Op de vraag of ze gelooft dat er een hemel is, antwoordt ze: 'Daar gaat het niet om. Heel veel van die dingen moet je eerder zien als een metafoor om iets uit te drukken dat het menselijke overstijgt.'

Herman Van Rompuy

Ook Herman Van Rompuy zit aan de tafel van De Afspraak naar aanleiding van zijn boek 'Mijmeringen', hij schrijft in dat boek ook over hoe belangrijk het 'geloof' is.

'Iedereen heeft zijn parcours. Dat van mij was heel anders. Tot mijn twaalfde en 27e speelde het geloof geen enkele rol. En dat was niet door een subversieve cultuur. Bij de jezuïeten was er een erg grote openheid. Ik herinner me een vrouw die een uitleg kwam geven over een vluchthuis voor prostituees. Dat was het begin van de jaren 60. Ingmar Bergman werd bij ons vertoond. Ik heb die benepen opvoeding nooit gehad. En toch was het geloof bij mij verdwenen. Ik ging bij mijn plechtige communie te biechte, en ik zei: ik geloof niets van wat u mij verteld hebt, eerwaarde. En dat is bij mij later teruggekomen, maar niet vanuit een openbaring. Bij mij is dat binnen gesijpeld, en ineens was het daar. En sindsdien heeft het mij niet meer verlaten. Maar ik kan niet zeggen: Op die dag is dat gebeurd. Een ervaring is veel meer dan een gevoel. Het laat je niet meer los en je ziet alles in een ander perspectief,' legt Van Rompuy uit.

In zijn boek zegt Van Rompuy dat zijn kerk jongeren aantrekt, omdat ze niet zo betuttelend en beklemmend is als de traditionele kerk. Hij legt uit: 'In de traditionele kerk heeft men van alles tegenwoordig. Men heeft de grootste traditionalisten. Er zijn mensen die radicaal tot het verleden behoren. Er is de gemeenschap van Sint-Egidius. Ik ken al die mensen bijna persoonlijk, niet alleen in België, maar ook daarbuiten. Ik ga ook spreken op hun congressen. Jij hebt in de kerk een veelheid. Ik ben een boek aan het lezen van paus Franciscus. Dat is een pareltje. Ik weet niet of je de film 'The two popes' gezien hebt? Als je die eerlijke confrontatie en dialoog hoort...Dé kerk bestaat niet meer. Er zijn heel vele kerken. En ik weet niet wat daar uiteindelijk uit voortvloeit.'

Erover spreken vraagt een inspanning

'Voor mezelf vind ik het momenteel heel belangrijk om daar geen label op te kleven. Maar ik wil er vooral over praten omdat ik merk dat heel veel mensen ongelukkig zijn. Heel veel mensen voelen zich eenzaam.
Als je schrijver bent, vertellen mensen hier veel
. Ze denken dat je dat zult begrijpen. En op een bepaald moment zeg ik: Probeer je niet eens, om de dingen om te keren? Probeer ik eens los te laten, en probeer verbinding te zoeken. Ik denk dat iedereen dat in zich heeft, maar het moet op de een of andere manier geactiveerd worden. Het is belangrijk om erover te praten, zodat je weet dat die mogelijkheid bestaat. Als je zou zeggen dat ik vrijwillig naar de mis zou gaan, dan zou ik dat nooit geloofd hebben. Het is een heel traditionele viering, met het kruis en veel wijwater. Ik vind dat heel grandioos. Ik begrijp veel van wat gezegd wordt niet. Maar dat vind ik er juist goed aan, dat je daar zit en dat er van alles gebeurt. Ik zit daar een beetje in nederigheid. Er is daar een soort van vreugde. En dan denk ik: laat andere mensen die vreugde ook maar ontdekken. Sint-Egidius, elke vrijdag in de Carolus Boromeuskerk. Sint-Egidius, elke zondag in de Carolus Boromeuskerk. Dat is prachtig.'

Ook Van Rompuy vult nog aan: 'Het sacrale is mooi, maar je moet je ervoor openstellen. Erover spreken vraagt een inspanning. Het was voor mij ook niet evident om de eerste keer over het geloof te spreken. Het zweet brak me uit toen ik daar de eerste keer in publiek over moest spreken. Maar als je daarover spreekt, maak je in veel mensen iets wakker. En dan is het bijna een opdracht om dat te doen. Niet door een innerlijke nood, maar omdat je andere mensen kunt laten kennismaken met wat jij denkt dat het goede is.'

'Voor mij is de kern: breek uit jezelf', sluit Hemmerechts af.

Herbekijk het interview hieronder:

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief