'Kobalt blues': ‘Waarom is Congo dat zo rijk is aan grondstoffen, toch zo arm?’

Non-Fictie De wereld vandaag

Velen van ons hebben nooit echt geschiedenisles gehad over de rol van ons land in Congo tijdens de kolonisatie. Al is daar intussen al veel over geschreven. Over de periode daarna, hangt nog veel meer mist. Hoe is het Congo vergaan na 1960? Maar het boek 'Kobalt blues. De ondermijning van Congo 1960-2020' van Erik Bruyland wil daar verandering in brengen. Met als cruciale vraag: ‘Waarom is een land dat zo rijk is aan grondstoffen, toch zo arm?’

De auteur - geboren in Congo

Bruyland heeft jarenlang in Congo gewoond, was ook hoofdredacteur van het economisch tijdschrift Trends.
Hij wil meer klaarheid scheppen in dat stukje geschiedenis. Of hem dat lukt, weet hij niet. Want, zegt hij, 'Kongo is een complex land en hoe langer je er woont hoe minder stellig je uitspraken durft te doen.' Bruyland is zelf in Congo geboren, heeft er ook een bedrijf uitgebaat, en dat maakt het volgens hem niet gemakkelijker om erover te schrijven.

'Mijn ervaring was al in artikels die ik voor Trends schreef, dat ik tegen de stroom inging. Bijvoorbeeld het bloedbad van Lubumbashi (de reden voor de toenmalige regering Martens om te breken met de Congolese president Mobutu) daar ben ik radicaal tegenin gegaan, omdat ik wist dat dit onmogelijk kon gebeurd zijn. België heeft keer op keer kansen gemist om met Congo een constructieve, volwassen, niet-paternalistische relatie aan te gaan. En dat is heel moeilijk om dat uit te leggen. En op aandringen van vrienden -hou op met uw gezaag en zet het op papier- en door dat ik door corona tijd kreeg, heb ik dit boek kunnen schrijven' , legt Bruyland uit.

Hoe lang kan je het nog op de kolonisatie steken?

'We kennen allemaal het cliché 'een geologisch schandaal' dat al mee gaat van Leopold II. En de vraag hoe komt het dat de bevolking niet van die grondstoffen kan genieten? Je kan zeggen door het kolonialisme. Ik praat het kolonialisme zeker niet goed. De mislukte kolonisatie, het dubbelspel van België, de onafhankelijkheid,...maar dat is ondertussen al 60 jaar geleden. Hoe lang kan je het daar op blijven steken? De vraag is ook wat heeft de Congolese elite met dat land gedaan en wat doen ze er nu nog mee. Voor 100 dollar export aan grondstoffen blijft er 2 dollar in Congo. Zelfs in het buurland Gambia dat ook deel uitmaakt van de kopergordel houden de inwoners 24 dollar over aan die grondstoffen', gaat Bruyland verder. Hij spreekt zelfs over moderne slavernij. Hij heeft gezien hoe de professioneel uitgebate mijnen allemaal ineengezakt en verloederd zijn. 'En men ging er van uit dat het na de val van Mobutu wel goed zou komen. Maar men heeft de deur opengezet voor wat er in Rusland is gebeurd, waar de oligarchen rijk geworden zijn door de privatisering. Mobutu graaide in de kas om het systeem in stand te houden. En de Kabila's hebben de activa verkocht. Alexander De Croo zei ooit: 'Congo is geen staat, het is een systeem van persoonlijke verrijking.' En dat is het probleem van Congo', verduidelijkt Bruyland.

Optimistisch

Bruyland is wel optimistisch 'omwille van de veerkracht van de bevolking. In de jaren 90 was de burgermaatschappij zeer actief. Het was een democratisering van onder uit. Maar in diezelfde jaren 90 heeft men die onder buitenlandse druk kapot gemaakt. Men luistert internationaal niet naar Congolezen die al jaren vechten voor gerechtigdheid. Het positieve is, dat Félix Tshisekedi, de opvolger van Joseph Kabila, voor het eerst gezegd heeft dat dit moet ophouden en dat die schandalige mijncontracten moeten stoppen. Dat wil nog niet zeggen dat het gaat gebeuren, maar het is een een positief statement van de huidige president', sluit Bruyland af.

Herbeluister het interview hieronder:

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief