Jeroen Oerlemans

Kan een computer grote literatuur herkennen?

Nieuwe Feiten

Is literatuur meetbaar?

Dat vraagt Karina van Dalen-Oskam zich af in haar nieuwe boek ‘Het raadsel literatuur. Is literaire kwaliteit meetbaar?’. Ze is hoogleraar computationele literatuurwetenschap. Taalkundige Marc van Oostendorp las het boek en sprak erover in Nieuwe Feiten op Radio 1.

'De schrijfster heeft geprobeerd om de computer te leren om literatuur te herkennen' vertelt Van Oosterdorp. 'In 2013 hebben ze 400 boeken genomen die op dat moment het meest geleend werden in de bibliotheek. Drie categorieën: literatuur, 'spannende boeken' en 'romantiek'.' 'Stationsromannetjes?' vraagt presentator Lieven Vandenhaute. 'Die waarin het allemaal goed afloopt', antwoordt Van Oostendorp diplomatisch.

Hoe is het onderzoek verlopen? 'Heel veel mensen werden gevraagd om hun oordeel te geven over die boeken', vertelt Van Oostendorp. 'In de tweede plaats lieten de onderzoekers de computer de teksten van die boeken analyseren. Wat is het verschil tussen boeken die mensen 'mooi' vinden en degene die ze 'literair' vinden? Mooi en literair is niet precies hetzelfde. Wat zijn de woorden die worden gebruikt?'.

Wat vindt men grote literatuur?

De computer herkende allerlei patronen. Eén daarvan: literatuur is 'ingewikkeld'. 'Literatuur heeft betrekkelijk ingewikkelde, lange zinnen met moeilijke woorden,' lacht Van Oostendorp.

'Een ander patroon: het zijn boeken van mannen!' zegt presentator Lieve Vandenhaute laconiek.

'Kijk, ze begonnen optimistisch aan dit onderzoek', antwoordt Marc van Oostendorp. 'De bedoeling was om een literatuurthermometer te maken die een uitgever kan gebruiken om een manuscript te evalueren. Dan kunnen we meteen zeggen hoe goed het boek is, of we het beter als een spannend boek kunnen verkopen en zo voort. Maar dat was te optimistisch. Er zit heel veel sociologie in de patronen. Dat vind ik nog het interessantste resultaat!' Omdat er zoveel boeken van mannen in de selectie van 'grote literatuur' zaten, zegt de computer: grote literatuur is van mannen.

Is het een onmogelijke, absurde opdracht om een literaire thermometer te maken?

Beluister het volledige fragment op Radio 1 Select.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief