Kadoc KULeuven

Idesbald Goddeeris: 'Onze kijk op het koloniaal verleden wordt nog steeds gevormd door koloniale propaganda'

Non-fictie Radio 1

Missionarissen werden in Vlaanderen op handen gedragen en dat is nog altijd zo. Terwijl Leopold II en de militairen en ambtenaren in zijn dienst al een tijdje onder vuur liggen en er al eens een pot verf over hun standbeelden wordt gegooid, blijft dat lot Pater Damiaan en zijn collega's bespaard.

Idesbald Goddeeris, hoogleraar geschiedenis aan de KULeuven, heeft in zijn boek 'Missionarissen' alle straten en pleinen die naar missionarissen zijn vernoemd, alle standbeelden en gedenktekens geïnventariseerd. Het zijn er honderden. Hij heeft onderzocht wie die paters en zusters waren, hoe ze hier herdacht worden, hoe er in de missiegebieden over hen gesproken wordt en of hun imago met de historische werkelijkheid overeenstemt.

Culturele superioriteit

Het boek werpt ook een licht op hoe missionering zich verhoudt tot kolonisatie en of we onze kijk op het missieverleden moeten aanpassen. 'Missionering was een belangrijk onderdeel van de kolonisatie. Kolonialisme ging verder dan politieke overheersing, militaire verovering en economische exploitatie. Dat ging ook over culturele superioriteit. Het verspreiden van westers gedachtengoed en religie. En daar waren missionarissen natuurlijk heel grote actoren in.'

Kinderontvoeringen

'Ze zijn lange tijd de enigen geweest die aanwezig waren in de Congolese dorpen. Ze werkten ook samen met de overheid.' Zo zegt Goddeeris dat missionarissen eind 19e, begin 20e eeuw samenwerkten met Leopold II en zijn bondgenoten. Congo Vrijstaat was toen het persoonlijke wingewest van Leopold II. 'Ze moeten kinderen leveren die christelijk konden worden opgevoed.'

'Het was niet duidelijk waar die kinderen juist vandaan kwamen. Zogezegd waren zij bevrijd uit de slavernij, maar dan kwamen ook snel vermoedens dat die ook geroofd waren uit dorpen. Dat heeft in het begin van de 20e eeuw hier tot parlementaire debatten geleid. Men sprak van kinderontvoeringen.'

Vergeten

'Missionarissen zijn lange tijd bekritiseerd geweest. Wat mij zo verwondert in die herinneringscultuur van vandaag is dat dat allemaal vergeten is en dat wij missionarissen alleen maar associëren met het goede dat zij zeker ook gedaan hebben.'

Volgens Goddeeris zijn missionarissen een voorbeeld van hoe onze kijk op het koloniale verleden nog altijd gevormd wordt door koloniale propaganda en persoonlijke herinneringen. 'Wij denken dan vooral aan de jaren 50, aan 'nonkel pater', maar Congo is 80 jaar lang gekoloniseerd geweest. In de jaren 50 ging het er anders aan toe dan in de jaren 30 of dan in de periode van Congo Vrijstaat'.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief