De website langzullenwelezen.be gaat begin volgend jaar offline en de informatie wordt sinds 1 november niet meer aangevuld. Wil je op de hoogte blijven van het laatste boekennieuws uit de VRT-programma's en leestips ontvangen? Schrijf je dan hier in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

‘Ik dacht dat ik een kleine familie had’ van Martin Heylen: de zoektocht naar zijn familie in de VS

Non-fictie Touché

Vanaf 27 september kunnen we op Eén de zoektocht van Martin Heylen naar de vergeten tak van zijn familie in de Verenigde Staten volgen. Bij het programma ‘Uncle Martin’ hoort ook een boek. ‘Ik dacht dat ik een kleine familie had’ verschijnt op 11 oktober. Heylen kwam langs bij Friedl Lesage in Touché op Radio 1 om te vertellen over zijn Amerikaanse avonturen.

‘Ik volgde het spoor van mijn voorouders die, net als honderdduizend andere arme en berooide Vlamingen naar Amerika zijn geïmmigreerd, maar het is ook een zoektocht naar mezelf geworden’, zegt Heylen over het programma ‘Uncle Martin’. ‘Ik wist tot voor kort niet eens dat die mensen bestonden. Het is een hele lijdensweg geweest om hen ervan te overtuigen om mij te ontvangen. Ik heb geprobeerd om het op mijn gekende manier te doen: ik bel gewoon aan in de hoop dat ze mij willen ontvangen. Dat was niet altijd even simpel’, aldus Heylen.

Ondertussen heeft Martin Heylen al verschillende programma’s gemaakt over herkomst. ‘Toen ik van Oost-Eeklo naar Oostende verhuisd ben, zijn die vragen over herkomst bij me opgekomen. In Oostende heerst een stadscultuur, mensen lachen om andere dingen, je moet je aanpassen, je bent onthecht. Ik denk dat veel mensen dat gevoel van onthechting kennen. Je gooit aan de ene kant een zware rugzak van je af. Je begint lichtvoetiger te leven. Anderzijds ontstaat er een heimwee, waar je nooit vanaf geraakt. Hoe is het dan voor mensen die echt ver immigreren, niet 70 km van Oost-Eeklo naar Oostende? Dat was het uitgangspunt van ‘Heylen en de herkomst’. Sindsdien heeft dat thema mij nooit meer losgelaten’, legt Heylen uit.

Dit programma maken heeft Heylen behoorlijk gelukkig gemaakt. ‘Ik ben verslaafd aan onderweg zijn naar nergens. Zoeken en zoekende zijn in het leven wil zeggen dat je leeft. Ik vond onderweg en in Amerika iets wat ik thuis nooit gekend heb, een soort familiewarmte. Thuis had ik dat niet. Mijn moeder hield een café open, mijn vader was de baan op met zijn truck en mijn broer, die tien jaar ouder is, stond altijd in de frituur recht tegenover het café.’

Vlaming migrant

Het was in 1920 dat Martin Heylens vader op driejarige leeftijd met zijn ouders naar Amerika trok met de Red Star Line. Honderdduizenden Vlamingen deden dat toen. ‘Het goede aan de reeks is dat je beseft dat er een tijd is waarin de Vlaming ooit ook migrant was. Er werd op ons neergekeken daar', zegt Heylen. ‘Er zijn momenten geweest waarop wij gesmeekt hebben om hulp.’ Vele Vlamingen keerden terug, net zoals Martin zijn grootmoeder. Maar haar broers en zussen bleven in Amerika, dat wist hij niet.

The American dream?

Martin Heylen trok al vaak naar Amerika, zowel voor televisiereeksen als gezinsvakanties. ‘Ik heb het altijd een fascinerend land gevonden, maar ik had het eigenlijk gehad’, zegt hij, ‘Denk maar aan de politieke polarisatie en het wapengeweld. In mijn familie zijn ze ook bang voor die polarisatie en de verdeeldheid die het brengt.’

‘Tegelijkertijd heeft Amerika ons ook zoveel dingen gebracht zoals muziek, films, musea en schrijvers. We mogen niet meegaan in de doemverhalen die we horen in de media van gekke Amerikanen.’ Martin vindt dat we toch ook moeten denken aan de mooie dingen. ‘Amerikanen leggen onmiddellijk contact, ze spreken je aan op straat en je kan er meteen ook grappen mee maken.’

‘Sociale zekerheid daar is een drama, maar de zorgzaamheid waarmee Amerikanen omgaan met hun familie kennen we in België niet.’ Eén van Martin zijn achterneven gaf zijn job op om voor zijn zieke broer te kunnen zorgen. ‘Ze zijn dus niet zo oppervlakkig als wij hier soms denken.’

‘Hier en daar zie je nog wel sporen van de Vlaamse immigranten.’ Ook zijn achternicht herinnert zich nog Nederlandse woorden zoals ‘meetje’ en ‘peetje’. ‘Zo noemden zij onze grootouders dus. Toen heb ik me gerealiseerd dat er een grote scheiding was door de taal.’ Grootouders konden hun kleinkinderen niet verstaan, en andersom. ‘Enkele woorden zoals ‘godverdomme’ en ‘nondedju” zijn ook blijven hangen.’

‘Uncle Martin’ is vanaf dinsdag 27 september te zien op Eén en op VRT MAX

Herbeluister Touché met Martin Heylen op VRT MAX

Herbeluister ook het gesprek met Martin Heylen bij Ann & Daan op Radio 2

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief