Historicus schrijft sciencefictionroman - Ewoud Kieft over 'De onvolmaakten' in Pompidou

Fictie Klara

In 'Oorlogsenthousiasme' onthulde historicus Ewoud Kieft hoe verschillende intellectuelen de Eerste Wereldoorlog verwelkomden als een zegen. In 'Het verboden boek' onderzocht hij waarom zoveel Europeanen zich aangetrokken voelden tot 'Mein Kampf' van Hitler. Nu richt hij zich op de toekomst met de roman 'De onvolmaakten', waarin hij schrijft over de impact van kunstmatige intelligentie.

'Een historicus die een sciencefictionroman schrijft. Vreemd toch?' vraagt Nicky Aerts aan de auteur in het programma Pompidou. Heel wat sciencefictionboeken zijn gefocust op de technologie en veel minder op de samenleving en de verhouding tussen mensen. Ewoud Kieft wil met zijn historische blik kijken naar die menselijke relaties in een toekomstige fictieve maatschappij.

In het verhaal zijn we al 2060, er zijn nog mensen, geen robots zoals vaak in andere sciencefiction het geval is en daardoor het verhaal vaak ongeloofwaardig maken. 'Het zit 'm in de kleine dingen die heel dicht bij vandaag liggen, wat de beleving van het verhaal veel realistischer maakt', vindt Nicky.

In 'De onvolmaakten' zijn er mensen en die hebben een persoonlijke begeleider, Gena, die er altijd is en werkt op het oog en het gehoor. Gena, een product van AI of kunstmatige intelligentie, geeft aan wat de mens moet eten, hoe en hoeveel moet bewegen, wie hij mag zien en wie niet, alles is gereguleerd. 'Maar er komt geen dwang aan te pas, het zijn adviezen', vertelt Ewoud, 'een soort van zachte ouderlijke dwang'. Het hoofdpersonage Cas, 32 jaar, heeft met moeilijk met wie hij is en hoe de dingen lopen en komt in contact met mensen die aan de zijkant van de maatschappij worden gehouden, de onvolmaakten. Willens nillens gaat hij deel uitmaken van de onvolmaakten en komt hij in een tweestrijd: gaat hij terug naar het mensdom en gaat hij, bij wijze van spreken, opnieuw vlees eten, roken en sluit hij zo aan bij een destructieve beweging of blijft hij in zijn veilige en gecontroleerde samenleving, die ernaar streeft het leven te verlengen?. Cas is een zoekende, twijfelende jonge man, een beeld dat past bij het profiel van jongeren nu, die terechtkomen bij radicale bewegingen.

In het boek wordt ook de vraag opgeworpen in welke mate Gena, een machine, kan interageren met de mens? Ewoud heeft het personage Gena ontwikkeld in samenspraak met een vriend die bezig is met AI en die hem suggereerde de relatie tussen Gena en Cas wat warmer te maken. Dan kom je uit bij de filosofische vraag: 'Kan een machine voelen?'. Cas heeft uiteindelijk meer aan Gena dan aan zijn ouders.

Het zou een ideale wereld kunnen zijn: er is geen misogyny, geen racisme, de medische wereld heeft alles onder controle... De wereld van de onvolmaakten daarentegen is een mannenwereld waarin podia worden beklommen door mannen.

'Maar wel jammer dat er weinig cultuur in deze toekomstige maatschappij is', vindt Nicky. 'Geen musea en de muziek is uit vervlogen tijden'. In 2060 is er veel kunstmatig gegenereerd, zoals muziek, en zijn musea vooral virtueel geworden, verklaart Ewoud.

Nicky ziet ook parallellen met 'Homo Deus' van Yuval Noah Harari, een andere historicus die zich met de toekomst bemoeit, en die de vraag stelt: 'Will the future be human?'

Herbeluister Ewoud Kieft in Pompidou. 'De onvolmaakten' verscheen bij De Bezige Bij.

Deel dit artikel

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief