De auteur Johan Anthierens - 6 boeken getipt door Guinevere Claeys

Non-fictie Canvas

In 2000 stopte journalist en columnist Johan Anthierens(1937-2000) voorgoed met schoppen. Als enfant terrible trapte hij heel zijn leven hard maar stijlvol tegen schenen en heilige huisjes. Hij beet de hand die hem voedde en schoot geregeld in eigen voet. Maar twintig jaar na zijn dood heeft de pen van de flamboyante journalist, columnist en mediafiguur niets van haar scherpte verloren.

In het tweedelige portret 'Johan Anthierens: niemands meester, niemands knecht' gaat Guinevere Claeys, chef van De Standaard der Letteren, voorbij de rebel Anthierens op zoek naar de schrijver die keer op keer het voortouw nam en Vlaanderen, de Nederlandse taal, de journalistiek, het chanson en zichzelf tot volwassenheid bracht. Ze trekt door land en gewest op zoek naar vriend en vijand. Ze ontmoet familie en collega’s, academici en opiniemakers die hem gekend, bewonderd of verfoeid hebben: in totaal meer dan 20 getuigen.

Deze documentaire wil naast de herontdekking van Johan Anthierens als fenomeen ook een literaire reanimatie zijn van teksten die nog altijd even actueel als artistiek blijken.

De auteur Johan Anthierens

'Waarom we de boeken van Johan Anthierens vandaag nog moeten (her)lezen?' Volgens Guinevere is 'hij is te veel schrijver om louter journalist te zijn en te veel journalist om louter schrijver te zijn. En dan is er nog de columnist, de chroniqueur en de biograaf. Je kunt, je moet ze allemaal herlezen.' Guinevere wil Anthierens ook als auteur in de kijker zetten en doet dit aan de hand van deze 6 boeken:

1. Jacques Brel: de passie en de pijn

Vivre debout, rechtop en tegen de wind in. Anthierens leefde zoals zijn grote held het hem voorzong. En allebei eindigden ze als een uitgebluste vulkaan op een al dan niet spreekwoordelijk eiland. Zelden is Brel zo goed begrepen als in dit boek.

2. Zonder vlagvertoon: over de weerstand tegen het verzet

Johan Anthierens rekent af met de foute heldencultus van de Vlaamse beweging. De aanleiding is de herziening van het proces van de geëxecuteerde collaborateur Irma Laplasse. Met de ondertitel draait hij zijn pen ondubbelzinnig in de oorlogswonde.

3. Willem Elsschot: het ridderspoor

Zijn gefragmenteerde zoektocht naar die andere held, Willem Elsschot, zijn ‘beduimelde god’. Anthierens probeert naar eigen zeggen de afstand te verkleinen tussen de lezer en ‘de Gulliver van de Vlaamse literatuur’. Smaak- en eervol heruitgebracht in 2020.

4. De IJzertoren: onze trots en onze schande

Hoe verzoen je die monumentale boodschap van vrede met haar extreemrechtse slagschaduw? In gesprek met zogenaamde ‘torenwachters’ uit de Vlaamse beweging rapporteert Anthierens over het spanningsveld tussen trots en schande.

5. Leve Mij! & Ooggetuige

Als we Johan Anthierens geen schrijver noemen, dan is dat, alleen maar, omdat hij geen romans heeft geschreven. Geen werk van lange adem, hij was geen duursporter. Als journalist was hij eenzijdig getraind in de korte afstand. Maar leg al die korte afstanden samen en je hebt een uitgestrekt en adembenemend oeuvre. Dat had Brigitte Raskin gelukkig begrepen. Zij heeft uit dat rijke oeuvre een royale selectie gemaakt - columns, reportages, interviews, ook brieven - en gebundeld in twee vuistdikke boeken: Leve mij en Ooggetuige - verschenen bij Uitgeverij Van Halewyck in 2003 en 2005. Parels.

De tweedelige documentaire 'Johan Anthierens: niemands meester, niemands knecht' is vanaf woensdag 17 februari te zien op Canvas en via VRT NU.

WIN

Neem deel aan de wedstrijd op Canvas en win 'Willem Elschot. Het Ridderspoor'. Zijn tekst, heruitgebracht in 2020, is een liefdesverklaring aan Elsschot.

Herbeluister Guinevere Claeys over Johan Anthieren in Culture Club.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief