Greet Van Thienen: 'Om een betere mens te worden, kunnen we volgens Kant niet afhangen van individuele beslissingen'

Essay Pompidou

Greet Van Thienen voert in haar boek 'De stuntelende mens. Een klein onderzoek naar wat we zijn’. Ze vertelde erover in het Klara-programma Pompidou.

'Het boek is gegroeid uit de Klara-podcast Kant, en klaar!,' vertelt Van Thienen, zelf ook radiomaker bij Klara. 'Het is een filosofische podcast waar ik met denkers spreek over de vier vragen van Immanuel Kant: Wat kan ik weten? Wat moet ik doen? Wat kan ik hopen? En de vraag die die andere al omvat: Wat is de mens? Die mensvraag van Kant gebruik ik in het boek, maar ook andere filosofen en schrijvers die zich daarover buigen.'

'Je hebt Kant zelf ook terug in de tijd gegooid,' zegt presentator Heleen Debruyne. 'Kant was nogal een seksist en een racist, maar toch blijft er nog iets over dat we zelf zouden kunnen gebruiken.'

'Toen hij jonger was, hanteerde hij een bepaalde classificatie van rassen die wij nu niet meer kunnen begrijpen,' antwoordt Van Thienen. 'Hij heeft dat herzien en is later opgekomen tegen slavernij. Wat we kunnen gebruiken van Kant, is zijn manier van praten over de wereld en over de mens.'

'Ik gebruik een fragment van hem om aan te tonen hoe het komt dat mensen zo moeilijk tot actie komen wat betreft de klimaatcrisis,' illustreert ze. 'Dat urgente kennen we allemaal, maar de mens denkt niet op lange termijn: we gaan eerst op zoek naar ons eigen geluk, we geloven de ander niet… Kant zegt dat we niet kunnen afhangen van individuele beslissingen als we willen evolueren naar een betere mens. Van onderuit groeit het besef en van bovenuit moet er beslist worden zodat je wereldwijd een actie hebt die iets kan veranderen.'

'Als onze kennis fijner en fijner wordt, komt het besef dat wij deel uitmaken van de natuur en niet daarbovenuit zweven als een superieur wezen,' gaat Van Thienen verder. 'Natuurkundige Carlo Rovelli bijvoorbeeld zegt dat heel de mensheid, elke rots, elke boom een opeenvolging van processen en gebeurtenissen is.'

'Ook op het allerkleinste niveau, de kwantumfysica, zijn wij verweven met de natuur. Het is niet dat die natuur wraak neemt zoals mensen vroeger dachten. Wanneer er een pestepidemie was, dan waren we slecht geweest en moesten we vreselijk bidden. Als wij iets doen, dan praat de natuur terug.'

Beluister de Pompidou-uitzending hier.

Naast Greet Van Thienen zat Ramsey Nasr in de uitzending. Meer info over zijn boek vind je in dit artikel. In april – De Maand van de Filosofie – zendt Klara vier nieuwe afleveringen van de Kant, en klaar!-uit. Te gast zijn Tinneke Beeckman, Joris Vandenberghe, Ann Dooms en Barbara Baert.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief