Gaea Schoeters vertaalt samen met Johanna Pas 'Hold Your Own' van Kate Tempest

Poëzie Klara

Gaea Schoeters vertaalde samen met Johanna Pas 'Hold Your Own' van de Britse dichteres en performer Kate Tempest en dit in opdracht van Toneelhuis.

Normaal zou in mei bij Toneelhuis de monoloog Tiresias in première gaan, in een regie van Guy Cassiers. Katelijne Damen zou op scène staan als een blinde ziener, man èn vrouw tegelijk. Een deel van de vertaalde gedichten van Kate Tempest vormt de tekst van deze voorstelling.

Door de maatregelen tegen het coronavirus wordt de voorstelling verplaatst naar een later moment. Maar de tekst, gebaseerd op het werk van de Britse dichteres en performer Kate Tempest, is er al. Gaea Schoeters en Johanna Pas tekenden voor de vertaling. De bundel wordt uitgegeven door Poëziecentrum.

'Hold your own' van Kate Tempest, volgens The Guardian 'de dichter voor wie nooit poëzie leest en de rapper voor wie niet naar hiphop luistert'. Het is tegelijk een compliment maar ook een manier om haar te kort te doen, vertelt Gaea Schoeters in Pompidou. Ze is wel degelijk een dichter voor liefhebbers van poëzie en hiphop-fans. Ze weet de twee wonderwel te combineren. Kate Tempest is een fenomeen, 34 jaar oud, met op haar naam 4 studio-albums, 5 dichtbundels, 3 theaterteksten, een bestseller-roman, een tweede roman net af. Ze laat stadions vollopen met een publiek dat naar haar poëzie komt luisteren.

Ze heeft niet enkel een hoog rock 'n roll-gehalte, ze brengt ook een soort nieuwe spiritualiteit, net als Nick Cave en Patti Smith. Poëzie is voor haar iets dat het mystieke, goddelijke raakt, vertelt ze zelf.

'Hold Your Own' is gebaseerd op de Griekse mythe 'Tiresias'. Ze slaagt erin het oude met het heel hedendaagse met elkaar te vervlechten. In de mythe wordt Tiresias door Hera als straf in een vrouw veranderd, om nadien opnieuw in een man te veranderen. Hera en Zeus krijgen een echtelijke ruzie over wie meest geniet van seks, de man of de vrouw? Ze raken het niet eens en Tiresias, die zowel man als vrouw is geweest, wordt de Olympus opgesleept om uitsluitsel te geven. Het antwoord bevalt Hera niet waarop ze de ogen van Tiresias uitrukt. Hierna schenkt Zeus hem de gave van het zienerschap en wordt Tiresias de blinde ziener.

Kate Tempest gebruikt deze mythe als een soort van ordenend principe voor haar dichtbundel en als springplank naar verhalen uit haar eigen jeugd. Het is één van haar meest persoonlijke bundels waarin ze het heeft over genderqueerness, seksualiteit en relaties. Ze vervlecht anekdotes uit haar eigen opgroeien (wat is mijn gender? wat is mijn seksualiteit?) met die Tiresiasmythe. In hoofdstuk 4, met de titel 'Blind profijt', zoemt ze uit van dat hyper-persoonlijke en gebruikt ze de blik van die Oud-Griekse ziener, die man en vrouw geweest is, om vanuit die visionaire genderqueere blik naar onze maatschappij te kijken.

De taal is best vaak rauw en direct, vindt Nicky. Het is de taal van South East Londen, de buurt waar ze opgroeide en waarvan ze het straatjargon zonder enige gêne in de mond van de goden legt. Dat zorgt voor een contrast, in combinatie met het gebruik van een woordenschat die dan weer aanleunt bij dat spirituele. Ze speelt heel erg met de mengeling van die registers. De vertaling kostte Gaea 'bloed, zweet en tranen' en ze is blij dat ze het samen met Johanna Pas kon doen.

Voor het theaterstuk 'Tiresias' is een selectie uit de bundel gemaakt, vertelt Guy Cassiers verder. Hij zag Kate Tempest ooit live. 'Ze is een lawine van taal en klank die op je afkomt, ze is een soort priesteres, in de positieve zin van het woord, meer als gids dan als iemand die de waarheid in pacht heeft, die tegenstellingen probeert te verenigingen en veel vrijheid aan de toeschouwer laat om te inspireren. In deze context is de blinde ziener een fantastisch fenomeen.'

Herbeluister Gaea Schoeters over Kate Tempest in Pompidou.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief