Erik Van Grieken

Fonkelrozen: 'In de Britse koloniën werden contracten met de inheemse bevolking afgesloten via vingerafdrukken. Een primeur.'

Non-Fictie Interne Keuken

Jan Evangelista Purkinje is de ontdekker van de vingerafdruk. Niet ‘de uitvinder’, maar ‘de ontdekker’. Want de vingerafdruk was er natuurlijk altijd al. Ieder van ons loopt dag in dag uit met tien vingerafdrukken rond maar nog niemand had daar eerder echt op gelet. Het heeft tot de achttiende eeuw geduurd voor iemand zijn frank viel.

Vingerafdruk is eigenlijk een raar woord. Het lijnenpatroon op je vingers is helemaal geen afdruk van iets. Je kan er wel een afdruk van maken, maar dat is iets anders. Het is alsof je een landschap dat je ziet een landschapsfoto zou noemen, gewoon omdat je er een foto kan van maken. Vingerafdruk is een goed woord voor de afdrukken die de politie van je vingers maakt, maar hoe heet dat lijnenpatroon dan op je vingertoppen? Heeft iemand daar een woord voor? ' Ja dat zijn papillairlijnen', legt Geertjan De Vugt uit.

Fonkelrozen

Zijn boek boek heet 'Fonkelrozen'. ‘Over vingerafdrukken’ is de ondertitel. Het woord 'Fonkelrozen' komt van een Tsjechische wetenschapper. Hij was de eerste die de vingerafdrukken in kaart bracht. Hij schreef er voor het eerst over in een werk over het oog. Omdat hij een alinea schreef over de tastzin. Die lijntjes zijn bij iedereen uniek. De Vugt heeft twee broertjes die tweeling zijn, maar hun vingerafdrukken zijn verschillend, legt hij uit. De Brit Galton heeft rond 1890 berekend hoe groot de kans is dat er 2 mensen met dezelfde vingerafdrukken op de wereld rondlopen. Een totaal onnavolgbare berekening, volgens De Vugt. Hij komt op 2 tot de 36ste uit. Volgens de Brit kan het, maar de kans is zo goed als nul. Maar de kans is niet nul dus.

Vingerafdrukken classificeren

Het nemen van vingerafdrukken, daar heb je een systeem voor nodig. 'Het is een geschiedenis van classificatiesystemen. Aan de hand daarvan kan je opdelingen maken. Gedurende het leven word je huid zachter en de vormen minder duidelijk. Er zijn heel wat criminelen geweest die geprobeerd hebben om hun vingerafdrukken af te schaven, met zuur kapot te bijten, maar zo creëer je een nieuwe afdruk met een litteken. Het enige wat helpt is er een nieuwe laag over te leggen in de vorm van een handschoen', gaat De Vugt verder.

Racistische motieven

Er zijn ook racistische motieven geweest om vingerafdrukken te onderzoeken. 'Zo was dat het geval bij Galton. Hij deelde de mensheid in in 5 soorten mensen. Die die in Wales wonen, Zwarten, Joden, elite en de idioten. En hij vroeg vingerafdrukken van over heel de wereld. Die kwamen per post. En zijn research heeft hij dus heel grondig gedaan. Hij ontdekt dat je dus geen onderscheid kan maken. Het blijkt dat Virginia Woolf ook interesse had in zijn onderzoek. Ze had eigenlijk wel interesse in die rassentheorieën, wat de meeste mensen niet weten', legt De Vugt uit.

Koloniaal duistere verleden

Het andere duistere verleden van de vingerafdruk is het koloniale verleden. 'Rond 1857 is er een Britse ambtenaar, William Herschel, die in Noordoost India, interesse krijgt in vingerafdrukken. Hij moest wegen aanleggen en daarvoor was hij afhankelijk van de lokale bevolking en moest hij contracten afsluiten. Voor het Westerse oog waren alle personen daar bijna identiek. Handtekeningen van de iets meer geletterden werden vaak vervalst. Maar Herschel besluit op een dag om hen niet een handtekening te laten zetten, maar neemt de pols en zet die in een soort olie en zet de volledige palmafdruk dan op dat contract. En daar zou het nemen van vingerafdrukken begonnen zijn', zegt De Vugt.

'Vijf families in de hele wereld, maar het kunnen er ook meer zijn, hebben géén vingerafdruk. Dat is een genetische aandoening', geeft De Vugt nog mee als uitsmijter.

Luister hieronder ook naar het gesprek over 'Fonkelrozen' in Pompidou:

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief