BBC

Fernand Rochette combineert in het boek 'De vogel en de componist' zijn twee passies: vogelzang en muziek

Non-Fictie Klara

Vogels en componisten... it's a match made in the sky en op partituren. Fernand Rochette combineert in het boek 'De vogel en de componist' zijn twee passies: vogelzang en muziek. Want van Händel tot Vivaldi en Prokofiev, van Ravel tot André Rieu en Alban Berg, allemaal lieten ze zich inspireren door vogelzang. Sommigen waren echte vogelaars of natuurliefhebbers, anderen hoorden dan weer een puttertje of een zanglijster in een volière zingen.

1711. De première van de opera Rinaldo in het Queen's Theater. Händel laat zich verleiden tot een experiment. Tijdens een scène worden mussen losgelaten in de zaal, zodat hun gekwetter de muziek zou versterken. Maar de operabezoekers waren geen fan. De legende wil dat er vele opera’s later nog steeds mussen door het theater fladderden die op de meest ongepaste momenten muziekuitvoeringen verstoorden. Bij de twintig opvoeringen die erna volgden, liet hij de mussen thuis.

Het is maar één van de vele verhalen die Fernand Rochette verzamelde in zijn boek 'De vogel en de componist'. Want door de eeuwen heen lieten componisten zich maar al te graag inspireren door vogelzang. Fernand Rochette: 'Vogels zijn op zich al zo bijzonder, door hun vlucht en kleurenpracht maar vooral hun variatie in de zang. En dat componisten met hun scherp gehoor daardoor gefascineerd worden is dus zeker geen toeval.'

En ook Fernand Rochette zelf is zot van vogelzang en die liefde begon al vroeg. 'Wij woonden vlak bij een natuurreservaat. We waren met 10 thuis en we waren allemaal geweldige natuurliefhebbers.' Ze gingen op zoek naar nesten, lagen uren in het gras om vogels te spotten. 'We hadden kerselaars, waar merels en spreeuwen onze kersen kwamen stelen. Maar ook de wielewaal. Een ongelofelijk, prachtige vogel met een bijzonder mooie jodelende zang. Jammer genoeg vind je de wielewaal daar nu niet meer, maar toen hoorden we hem bijna dagelijks.'

Fernand Rochette: 'De nachtegaal is door veel componisten weergegeven, omdat hij zo prachtig zingt.' Zo ook bijvoorbeeld de Nederlander Jacob Van Eyck. Deze klokkenspeler en fluitist uit de 16e eeuw werd blind geboren. 'We mogen we stellen dat het voor een blinde met zo’n fenomenaal gehoor niet verwonderlijk is dat de zang van de nachtegaal zijn bijzondere aandacht heeft getrokken.' In de variatie 'Engels Nachtegaeltje' bootste hij de nachtegaal na op tenorblokfluit. 'Ik heb nadien geen enkel muziekstuk gehoord waar de nachtegaal zo perfect en zo eenvoudig is weergegeven.'

Ook de celliste Beatrice Harrison raakte in de ban van het vogelgezang in haar tuin. Terwijl ze in haar tuin musiceerde, hoorde ze het antwoord van de nachtegaal, zodat ze steeds vaker ging samenspelen met de nachtegaal.
'In mei 1924, twee jaar na de lancering van BBC-radio, kon zij de directie ervan overtuigen om in haar tuin live-opnames te komen maken van haar samenspel met de nachtegaal.' De directeur John Reith vond het een wild idee wat niet te realiseren was. Maar Beatrice Harrison kon toch haar wil doordrijven. Ze wilde aan iedereen laten horen hoe de nachtegaal op haar muziek reageerde met vogelzang. In het donker, onder een eikenboom, omgeven door microfoons en draden, speelde ze onder muziek. De reactie van het publiek was overdonderend. 'De BBC heeft zich dat niet beklaagd, tot in Italië en Duitsland werden er gedurende 10 jaar lang opnames met haar en de nachtegalen uitgezonden. Die opnames klinken nu nog steeds heel bijzonder.'

'Vogelzang zal componisten blijven beroeren', besluit Fernand Rochette. 'Er is veel gediscussieerd over de vraag 'is vogelzang muziek?' Maar de Nederlandse prof Henkjan Honing zei: 'Als het als muziek in je oren klinkt, dan is het muziek. Laat ons er niet verder over discussiëren.'

Beluister op klara.be het gesprek met Fernard Rochette over 'De vogel en de componist'.

Lees ook: Aanleiding voor bezoek van Begijn Le Bleu aan Interne Keuken is het boek 'The Nightingale' van Sam Lee

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief