Erik Van Grieken

'Et alors?': 'De Franse taal is essentieel om de Fransen te begrijpen'

Non-fictie Radio 1

Het is november 1994. 'Le bouleversant récit d’une double vie', kondigt Paris Match aan op zijn voorpagina. Een grote foto van de Franse president François Mitterrand, en een wat kleinere, wazige foto van zijn buitenechtelijke dochter Mazarine. Het presidentiële privé-leven ligt op straat. Mitterand reageert met twee woorden: 'Et alors?'

Dat ondertussen legendarische 'Et alors?' is de titel geworden van het Frankrijkboek dat Joost Houtman en Alain Mouton samen bij elkaar hebben geschreven. Over alles wat de Fransen zo typisch Frans maakt. De losse presidentiele omgang met de huwelijkstrouw is er maar één aspectje van. Alain Mouton is te gast in ‘Interne Keuken’ en vertelt erover.

Waarom zijn de Fransen zo Frans?

De Fransen beschouwen muzikanten als Arno als een Fransman. 'Als hij in de Franse tv-studio's komt, is hij eigenlijk een Fransman,' antwoordt Alain Mouton. 'Toen Stromae op het Franse TF1-journaal kwam, lijkt hij een Fransman voor wie hem niet kent. Iedereen die Frans spreekt of zijn geld verdient met de Franse taal, is eigenlijk een Fransman.' Salvatore Adamo, Jacques Brel, Johnny Hallyday... 'Ze monopoliseren dat onmiddellijk. Niet alleen muziek trouwens, maar ook bijvoorbeeld Kuifje.' In de Franse perceptie is Hergé ook een Fransman.

'De Franse taal is essentieel om de Fransen te begrijpen', vertelt Mouton. Wat verbindt de Fransen? De Franse taal. 'Dat is een belangrijk criterium. Dat heeft te maken met de geschiedenis. Lange tijd waren er verschillende talen, dialecten en regionale talen in Frankrijk. Vanaf de 16de eeuw is Frankrijk een gecentraliseerd land geworden en werd het Frans opgelegd als de officiële taal. Doorheen de eeuwen is dat sterk aanwezig geweest, zeker ook op school. Zeker vanaf de 19de eeuw werd het Frans er ingehamerd op school.

Het verfransen van je naam

'Frankrijk is een immigratieland en de beste manier om echt Fransman te zijn als je naar Frankrijk immigreert, is om Frans te spreken en je naam te verfransen.' Charles Aznavour deed dat bijvoorbeeld. 'Yves Montand heeft Italiaanse afkomst: Ivo Livi. Zelfs Louis de Funès heeft een tweede achternaam: de Galarza. Zijn ouders kwamen uit Spanje. Zij komen in Frankrijk wonen en de naam wordt dan zo snel mogelijk verfranst.' Dat heeft ermee te maken dat Fransen zeer moeilijk namen uit andere talen kunnen uitspreken. Voor de integratie is het gemakkelijk om je naam te veranderen.

Moet je goed Frans kunnen spreken in Frankrijk? 'Eigenlijk wel. De subjonctif bijvoorbeeld wordt niet altijd gebruikt door Franstalige Belgen, zeker niet bij de jongere generatie. De Fransen spreken de subjonctif uit met een zeker genoegen om te tonen dat ze die werkwoordsvorm wel gebruiken. Met een zekere plezier en fierheid.'

De eenheid die Frankrijk nu is en lijkt te zijn, is tamelijk recent. Hoe komt dat? En hoe ziet die gedeelde geschiedenis van Frankrijk en Algerije eruit?

Beluister het volledige gesprek met Alain Mouton op Radio 1 Select.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief