Paille

Een roman waarin elk woord de letter e bevat: Christophe Vekeman leest Georges Perec

Fictie Pompidou

De letter E is alomtegenwoordig in De Wedergekeerden, en daar had schrijver Georges Perec zijn redenen voor. Dit boek was een helse klus om te schrijven en een nog helsere klus om te vertalen. Maar is het ook een helse klus om te lezen? Christophe Vekeman wierp zich op als proefkonijn.

Dat zich de meester toont in de beperking, daarvan zeggen heel veel mensen overtuigd te zijn, maar het waren de leden van de literaire groep OuLiPo, opgericht in 1960 door onder meer Raymond Queneau, die van de stelling in kwestie een heus artistiek programma maakten.

En wat zo’n programma voor gevolgen kan hebben, wordt ons eenvoudig duidelijk gemaakt door Georges Perec, die in 1967 tot de beweging toetrad en twee jaar later zijn roman La Disparition publiceerde, in het Nederlands een paar jaar geleden vertaald als ’t Manco.

Deze beide titels, de oorspronkelijke en de vertaalde dus, hebben met elkaar gemeen, zoals eenieder kan merken, dat de letter e er niet in voorkomt, maar daar houdt het geenszins mee op, want de genoemde letter ontbreekt in allebei de boeken maar liefst meer dan driehonderd pagina’s lang. Uitroepteken.

Geen paniek echter, want een en ander werd twee jaar later zeer ruimschoots gecompenseerd toen Perec opnieuw een lipogrammatische roman publiceerde, ditmaal met als titel Les Revenentes, en het is dit boek dat zonet, exact veertig jaar na de dood van Perec op 45-jarige leeftijd – hij stierf aan longkanker –, eveneens in vertaling het licht zag.

Deze vertaling, De wedergekeerden getiteld, begint, om meteen maar een idee te geven, met de volgende zin:

Net bevreesd mekkerende beesten, bereden zeven velvet green Mercedessen Benz, de vensters bedekt met crème-gele repen crèpe, beheerst West End Street, steegjes met sterrenkers nemend, begrensd met berken en essen, welke de plek wezen der tengere en tevens verheven Exeter Kerk’ – en ik denk dat iedereen die dit zonet gelezen heeft wel onmiddellijk beseft dat het hier geen boek betreft dat het moet hebben van de gebeurtenissen die erin worden verhaald.

De plot is dan ook even vaag en onzinnig als dat hij gemakkelijk valt samen te vatten: in het voornoemde kerkgebouw wordt een orgie georganiseerd in het gezelschap van onder andere de etter Ernest, de deernen Thérèse, Estelle en Hélène, Lew-met-z’n-lekkere-reet en ga zo maar door, en dit met de bedoeling de edelstenen van jetset-vedette Bérengère de Brémen-Brévent te stelen. Dat ‘bedenkeleke seksfeest’ wordt langdurig en met veel knipogen naar Markies de Sade beschreven, compleet met incestueuze scènes, zweperige toestanden en situaties waarin niet alleen de zeventigjarige kerkheer Bérengères tepels leeg ‘tetterde’ als ‘een bébé met een speen’, maar er ook driftig met drek wordt gesmeerd.

Is 'Les Revenentes' dan een goed boek, of gewoon nog maar het lezen waard? Die vraag stelt Christophe Vekeman zich verder in zijn recensie.

Lees de volledige recensie van Christophe Vekeman op Klara.be.

Guido van de Wiel vertaalde het boek ‘Les Revenentes’

Guido van de Wiel werkte maar liefst 12 jaar aan de vertaling van het boek, omdat hij ook in de vertaling van de Franse auteur Georges Perec alleen maar de klinker 'e' wou laten voorkomen.

Of hij het boek niet in de kachel wou gooien tijdens het schrijfproces? 'Nee, ik nam het zelfs mee op vakantie, omdat ik het zo leuk vond om ermee bezig te zijn', vertelt van de Wiel aan Lieven Vandenhaute in 'Nieuwe Feiten'.

Herbeluister het gesprek met vertaler Guido van de Wiel op Radio 1 Select.

Lees ook het artikel over De wedergekeerden op vrtnws.be.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief