'Een lofzang op het vinden van boeken waar je niet naar op zoek was' - 'Oud papier' van Leen Huet

Non-fictie Radio 1

'In kalfsleer gebonden had het moeten zijn, dat boek van Leen Huet. Karmijnrood. Goud op snee. Vergeeld papier. Met een leeslint van zijde. En onvindbaar, tenzij over tien jaar misschien. Per toeval. In een boekhandeltje in Venetië.

Helaas. Het is heruitgegeven door het Davidsfonds. In grote oplage, vrij verkrijgbaar. ‘Oud papier’, zo heet het. Het is een prachtboek. Een ode aan het snuisteren in antiquariaten. Een lofzang op het vinden van boeken waar je niet naar op zoek was.

Ze heeft ze gelezen, haar ontdekkingen, en vertelt wat erin staat. Heelder werelden gaan voor ons open. Je weet niet waar eerst gelezen. En het gevolg is: zin (pun intended). Om zelf op schattenjacht te gaan.' - redactie Interne keuken.

Hoe het allemaal begon

Leen Huet had als studente amper middelen om boeken aan te schaffen. Geldgebrek deed haar belanden in antiquariaten waar altijd wel wat te vinden was. Ze begon als schrijver een reeks over oude boeken in De Morgen. Bedoeling was over boeken te schrijven die ook gemakkelijk door anderen zouden gevonden worden. Antiquariaten hebben nog steeds die functie van een soort magazijn van de wereldliteratuur. Doordat we een klein taalgebied zijn, zijn boeken die niet meer beschikbaar zijn in de gewone boekhandel, soms nog te vinden in zo'n antiquariaat.

De onstuimige dagboeken van Marie Bashkirtseff

Leen Huet schreef essays over de boeken die ze vond en 'dat zijn soms de wonderlijkste dingen', aldus Sven Speybrouck. Zo is er Marie Bashkirtseff. Ze staat met een foto in 'Oud papier'. Marie was een kunstenares aan het eind van de 19e eeuw. Ze had een aantal dagboeken bijgehouden.

Op een bepaald moment was Leen Huet ook bezig met een studie van kunstenaressen in het verleden voor haar boek 'Oude meesteressen'. In de universiteitsbibliotheek van Leuven vond ze uittreksels uit die dagboeken van Marie Bashkirtseff.

Marie Bashkirtseff was van Russische adel, kind van gescheiden ouders. Ze woonde met haar moeder en tante in Nice en ze volgde ook een tijdlang schilderles in Parijs. Ze hield die heel onstuimge dagboeken bij vanaf haar tienerjaren tot aan het eind van haar leven. Ze werd maar 25 jaar.

In het Parijse atelier was het ook voor vrouwen toegelaten naar naaktmodel te schilderen. Dat was nieuw en Marie was heel ambitieus en wilde ver gaan met haar artistieke carrière. Iemand zei op een bepaald moment tegen haar: 'Je kunt tekeken als een man' waarmee hij wilde zeggen dat ze getalenteerd was. Marie was enerzijds die mondaine jonge vrouw met prachtige toiletten en gewaden om naar het bal te gaan en anderzijds die jonge hardwerkende kunstenaar en ze had het ver kunnen schoppen zowel in de schilder- als de beeldhouwkunst was ze niet gestorven aan een longziekte. 'Een in de kop gebroken bloem', vat Huet haar leven samen. Marie zag die ziekte aankomen en is als gek beginnen schilderen en beeldhouwen. In Musée d'Orsay is een kamer aan haar gewijd en ze komt nu steeds meer onder de aandacht.

Het dagboek dat eerst door haar moeder werd gepubliceerd, zou terug volledig beschikbaar zijn, hoewel Huet het zelf nog niet had gezien voor het verschijnen van 'Oud papier' in 1990. Marie schrijft goed, heel eerlijk en onbevangen, met humor. Ze werd enorm bewonderd om haar schoonheid en talent en ze was zich daarvan bewust. Naarmate haar artistieke carrière groeide, probeerde ze minder aandacht te besteden aan haar jurken en zich meer toe te leggen op werk, werk, werk...Huet heeft een aantal boeken gevonden, uitgaves uit de 19e eeuw. Later zijn er nog wat biografieën verschenen en in 1990 kwam in de reeks van Privé-domein een deel ter beschikking.

Er staan nog veel meer boeiende verhalen over vergeten schrijvers in 'Oud papier'. Zo is er Quida, het pseudoniem van Marie Louise de la Ramée, die 'Een hond van Vlaanderen/A Dog of Flanders' over de lotgevallen van Nello en zijn hond Patrasche, schreef.

Leen Huet, de boekenverzamelaar

Leen Huet is een verzamelaar: 'Er is een verschil tussen boeken willen lezen en boeken willen hebben' merkt Koen Fillet op. 'Bij rondsnuisteren hoort ook vinden wat je niet aan het zoeken was.' De charme van het rondsnuisteren en ontdekken is verminderd omdat veel kleine antiquariaten ondertussen zijn verdwenen. Maar nu er is het wereldwijde web. Haar mooiste vondst, deed ze niet in een boekenwinkel maar op een tuinbeurs: een kinderboek 'Kinderlust' uit de jaren 20 geïllustreerd door Floris Jespers!

Verzamelingen van bibliofielen komen soms terecht in de Koninklijke Bibliotheek zoals die van Mevrouw Solvay.

Herbeluister hier Leen Huet in Interne keuken op Radio 1 Select.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief