'Domweg niet geestig genoeg' - Christophe Vekeman over 'De kakkerlak' van Ian McEwan

Fictie Klara

Christophe Vekeman had zijn hoop gesteld op de nieuwe roman van de Britse schrijver Ian McEwan, maar was toch een beetje teleurgesteld.

'In een steeds vager wordend verleden, meer bepaald in de loop van mijn lagereschooltijd, was ik directeur, eindredacteur en tout court enig personeelslid van het onregelmatig maar een poos lang toch courant verschijnende, gestencilde en gratis bezorgde buurttijdschrift De kakkerlak.

Maar dat de gelijknamige nieuwe novelle van Ian McEwan, bekend van romans als Atonement en On Chesil Beach, hiermee helemaal niets heeft te maken, spreekt wel voor zich. Waar knipoogt hij dan wel allervetst naar, McEwan? Het antwoord op die vraag wordt al gegeven door de eerste zin: ‘Die ochtend, toen de slimme maar zeker niet begaafde Jim Sams ontwaakte uit zijn onrustige dromen, merkte hij dat hij in een reusachtig wezen was veranderd.’

De onrustige dromen zijn dezelfde als in De metamorfose van Kafka, maar Gregor Samsa is hier dus Jim Sams geworden, en voorts is er sprake van een regelrechte spiegelsituatie: in tegenstelling tot bij Kafka hebben wij bij McEwan te maken met een stuk ongedierte dat bij het ontwaken merken moet dat het zowaar een mens geworden is, en niet omgekeerd.

Het biedt McEwan de kans de mens in fysiek opzicht te beschouwen vanop een afstand en dus met ironische blik, en op die manier de beste bladzijden van de novelle te vullen. Hoe raar, bijvoorbeeld, en hoe onsmakelijk, als je er samen met McEwan en zijn kersverse ex-kakkerlak over nadenkt, is die rusteloze tong toch eigenlijk in onze mond: ‘Hij lag stil, vastbesloten om niet in paniek te raken. Een orgaan, een glibberig stuk vlees, lag log en nat in zijn mond – afstotelijk, vooral toen het uit zichzelf bewoog en op verkenning uitging in de enorme holte van zijn mond en, zo merkte hij met ingehouden schrik, langs onafzienbare tanden gleed.’

Lees de volledige recensie op klara.be

Foto Ian McEwan: Joost van den Broek

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief