Lieven Annemans over nieuw boek over geluk: 'We kunnen ons brein trainen om te nuanceren en reflecteren'

Non-fictie De Wereld Vandaag

Lieven Annemans, hoogleraar gezondheidseconomie aan de Universiteit van Gent, adviseerde tijdens de coronacrisis een tijdlang de regering in het adviesorgaan Celeval. Hij heeft nu een nieuw boek uit: 'Geluk vinden zonder het te zoeken.'

Hij heeft getwijfeld om het boek te schrijven en ook terwijl hij aan het schrijven was. De plannen voor het boek bestonden al vooraf aan de coronacrisis. Tijdens de crisis was er weinig tijd en hij had al veel energie gestoken in 'het trachten te helpen van de samenleving. En dan was er niet meer zoveel energie om te schrijven. Maar als je er van overtuigd bent dat je iets nuttigs voor de samenleving kan doen, dat moet je dat doen', legt Annemans op Radio1 uit.

Was het ook een oefening om te bepalen wat voor jou geluk was?
'
Zeker, omdat het helpt om alles nog eens op een rijtje te zetten. Er is geen magische formule om gelukkiger te kunnen worden, maar er zijn heel wat touwtjes waar we aan kunnen trekken. Ook de overheid kan zorgen voor ons geluk: goed onderwijs, goede gezondheidszorg, enz. Maar we hebben zelf ook wel heel wat invloed op het geluk voor onszelf en dat van anderen. Geluk ontstaat in verbinding. Je zou kunnen zeggen dat je altijd anderen nodig hebt om geluk te hebben, maar dat is een overstatement. Soms is het ook eens goed om alleen te zijn en de rust te kunnen inbouwen in je geest. Maar geluk is geen ik-zaak maar een wij-zaak. Vooral de kwaliteit van die relaties die we met mekaar hebben is belangrijk. Mekaar met de nodige vriendelijkheid en warmte bejegenen is cruciaal om ook gelukkig te kunnen zijn', gaat Annemans verder.

Touwtjes waar je aan kan trekken voor geluk zijn volgens Annemans:

  • warme, goede relaties, mensen hebben psychologische behoefte aan betrokkenheid
  • ook betekenis kunnen geven aan je leven , dankzij jouw talent iets kunnen betekenen voor andere mensen
  • rust kunnen brengen in je geest, mensen die niet reflecteren over hun leven, voelen zich minder gelukkig

Lieven Annemans vertelt dat hij merkelijk minder heeft kunnen reflecteren in het voorbije jaar. Hij vond het moeilijk om rust te vinden. Annemans heeft een tijdje advies gegeven rond de coronamaatregelen. In eerste instantie was iedereen enthousiast over het feit dat er een psycholoog en een gezondheidseconoom werd betrokken rond de exit-maatregelen. Maar eens de tweede golf er was, had Annemans twijfels bij de verstrengingen. Hij kreeg kritiek omdat hij de cijfers anders interpreteerde. Hij heeft ook kritiek gegeven op de vaccins.

Hoe kom je zo'n periode door? 'Ik zag 2 problemen. Al in juli-augustus. Men sprak toen al over de tweede golf, die toen nog niet uitgebroken was. Ik zag 2 fenomenen die niet gunstig waren voor de samenleving: dagelijkse angstcultuur. De werkelijke cijfers, de ziekenhuisopnames zijn belangrijk, niet het aantal besmettingen, die werden te veel beïnvloed door het testbeleid. Angstboodschappen zonder nuances bij de cijfers enerzijds dus. Anderzijds maatregelen die buitenproportioneel waren: zelfs bij lage circulatie van het virus, maskers moeten dragen in openlucht bijvoorbeeld. Dit maakt mensen heel angstig en zorgt er ook voor dat sommige mensen foert zouden zeggen tegen zelfs de basismaatregelen. Die combinatie van de 2 zouden kunnen leiden tot een verergering van de tweede golf. Veel angst is ook niet goed voor de immuniteit en het foert zeggen tegen maatregelen is ook niet de bedoeling. Onlangs zei Steven Van Gucht nog: Minder radicale maatregelen die gevolgd worden, zijn beter dan radicale die niet opgevolgd worden. En ik geef hem daar volledig gelijk', legt Annemans uit.

Heb je je toen in sept-oktober niet vergaloppeerd in de cijfers?
Er werd openlijk getwijfeld aan je academische geloofwaardigheid? 'Ik had het duidelijker moeten maken, dat het aantal besmettingen geen goede parameter is'. Heb je je niet vergist met die cijfers? 'Nee zeker niet. In augustus schreef ik een opiniestuk. En dat wordt vaak uit de context gehaald. Ik schreef in het eerste deel 'stijging van cijfers betekent niet meteen dat er meer besmettingen zijn', in het tweede deel van dat stuk zei ik wel: opgelet het is een gevaarlijk virus, het aantal ziekenhuisopnames moeten we in de gaten houden,... Ik wist wel waar de klepel hing. En ik heb trouwens de collega's daar ook van overtuigd. We hadden een prachtig schema klaar met leefbare maatregelen gebaseerd op het aantal ziekenhuisopnames.'

Heb je het gevoel dat je geloofwaardigheid een deuk gekregen heeft? 'Ja, want er werd op een bepaald moment wel over mij gelogen. Ik wilde een tweede lockdown vermijden, we maakten er geen ruzie over hoor. Maar er was een andere groep die een lockdown wilde. Daar waren we het niet over eens. En dan ben ik geschrokken, dat er anonieme leugens werden verteld aan de pers, die gretig toehapte: 'Annemans gelooft niet in een tweede golf', 'Annemans vindt dat 10 nauwe contacten nodig zijn',...dat is dus echt niet waar', verdedigt Annemans zich.

Heb je er spijt van dat je toen je nek hebt uitgestoken? 'Nee, mijn specialiteit is maatschappelijke gezondheidskunde. Ik had echt het gevoel dat ik daar iets kan bijdragen. Het is niet zo goed afgelopen, dan wat ik gehoopt had. Maar er is niets verloren, er kunnen nog golven en pandemieën komen. Ik hoop dat we dan meer met een 'open mind' te werk gaan en dat het script klaar ligt voor de volgende golf of pandemie zich aandient', verduidelijkt Annemans nog.

Dan kan het boek eventueel ter inspiratie dienen. Op het einde geeft hij een aantal tips. 'Er is veel maatschappelijke schade. De belangrijkste tip is: lees alle tips. En heel belangrijk: train uw brain- leren reflecteren en nuanceren. En in de huidige gepolariseerde samenleving is dat echt wel nodig', sluit Annemans af.

Beluister Annemans in De Wereld Vandaag op Radio 1 Select.


Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief