Dimitri Verhulst denkt na over 'leven en dood' in zijn nieuwe roman 'Hebben en zijn'

Fictie VRT NWS

Een dilemma: sterven óf terugkeren naar je geboorte en hetzelfde leven leiden als je gehad hebt? Dat is de keuze waar de mensen in de afkickkliniek in het boek van Dimitri Verhulst voor staan. Die afkickkliniek is een fase tussen leven en dood. In het boek ‘Hebben en zijn’ rijdt hoofdpersonage Maladot tegen een boom, komt in de afkickkliniek terecht en maakt daar kennis met bizarre figuren. Psychologische behandelingen moeten zijn verslaving aan het leven stoppen. Hoe kijkt Dimitri Verhulst zelf naar het leven?

Tussen leven en dood

Maladot bevindt zich tussen allerlei mensen van overal ter wereld. 'Voor hem is dat een blikopener. Het is heel bizar: het is pas door dood te zijn, dat hij begint door te krijgen op welke gruwelijke manier je je leven kan doorbrengen. Hij wordt een beetje wakker', vertelt Verhulst in De Afspraak.

'En hij wil niet dood' volgens presentator Phara de Aguirre. 'Het is heel gemakkelijk voor hem om niet dood te willen: hij is een blanke man, een Europeaan. Hij heeft best een goed leven. Voor anderen is dat iets anders. En dat merkt hij daar' aldus de schrijver.

Is er een uitweg?

Er is een uitweg: je kan de ontwenningskliniek verlaten op voorwaarde dat je je leven weer helemaal vanaf nul start. Van geboorte tot dood, zonder andere keuzes. 'Nietzsche heeft daar ook vaak mee gespeeld, met dit aforisme. Eigenlijk is dat een geluksvraag: wil je opnieuw beginnen ja of neen?', gaat Verhulst verder.

Het leven is een totaalpakket: het geluk gaat niet zonder het ongeluk. 'Ik vind dat een prettige gedachte. Daardoor kan ik de ongelukkige momenten iets meer bevrienden. Soms leiden ze tot de gelukkige.'

'Ik leef zeer, zeer graag...'

Het verhaal start vanuit de vergelijking van het leven met een verslaving, 'omdat we bij een verslaving de neiging hebben om onszelf te beliegen. Dat zou wetenschappelijk te verklaren zijn: dat zou een eiwit zijn dat het varken uithangt in onze memorie waardoor we dingen mooier voorstellen dan ze in werkelijkheid zijn. Stel u voor: ik ben een alcoholist. Mijn herinnering aan alcohol is veel vrolijker dan ze zou moeten zijn. Als je het leven moet loslaten, kan je je vastklampen, dan haal je toch wel weer die toffe dingen boven. De reden waarom je in leven wil blijven.'

Zelf is Verhulst verknocht aan het leven: 'ik leef zeer, zeer graag. Ik heb me vooralsnog niet ingeschreven voor de dood... Anderzijds word ik wel vrolijk van het idee dat het leven zinloos is.' Hij verklaart zich nader: 'Zinloos op een manier dat ik hier niets hoef te doen. Ik heb hier geen taak, ik ben hier niet gezet om iets te bewerkstelligen. Ik hoef geen 10 op 10 te halen om straks in een of ander paradijs te komen. Dat vind ik een prettige gedachte.'

Het leven doorspoelen

Maladot krijgt ook een denkoefening: stel dat je een bakje krijgt waarmee je je leven kan doorspoelen telkens wanneer het saai of ongemakkelijk wordt. Zou Verhulst dat zelf willen? Het leven is een totaalpakket: het is zonde om dat te doen, vindt hij.

'Hoe kom je erbij om dit boek te schrijven?, vraagt Phara hem. 'Dat is de moeilijkste vraag die je mij kan stellen: vanwaar komt de inspiratie? Als ik dat zou weten, dan heb ik de sleutel te pakken.'

In 'Humo' vertelde Verhulst dat hij bijna dood is geweest (door een longontseking), hij was het boek al aan het schrijven. 'Ik ben een atheïst die oprecht hoopt dat hij zich vergist. Ik zou het tof vinden dat er nog iets is. Filosofisch kan ik niet nadenken over een leven na de dood... Ik kan daar niets over zeggen.' Hij verwijst naar de fenomenologen die zeggen dat we moeten nadenken over de dingen waarvan we weten dat ze er zijn.

Mal-o-dot, de naam van zijn hoofdpersonage, verwijst ook naar de schrijver zelf: de rugpijn die hij heeft tengevolge van een hernia.

Bekijk hieronder Dimitri Verhulst in De Afspraak.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief