Aya Sabi over haar debuutroman 'Half leven' - 'Stille, onderdrukte Marokkaanse vrouwen? Ik kom ze niet tegen'

Fictie De afspraak

In 'Half leven' weeft Aya Sabi verhalen door elkaar van een moeder, grootmoeder en een kleinkind. Deze verhalen spelen zich af tegen de Marokkaanse onafhankelijkheidsstrijd in de jaren 50 en te midden van een verhuis naar Nederland. Deze vrouwen zoeken elke hun plaats in de maatschappij. Ze vertelt over haar boek in 'De afspraak' met Bart Schols.

Aya Sabi begon in 2018 voorzichtig aan haar eerste roman te schrijven. In het begin was het vooral een kwestie van durf. 'Het is een moeilijk proces', vertelt ze. 'Soms stuur je een groot stuk tekst naar je redacteur en krijg je meteen een hele reeks opmerkingen. Dan wil je opeens alles veranderen en daarom stel je het insturen uit', besluit Sabi.

Een gefragmenteerde werkelijkheid

'Half leven' is meerlagige titel. De eerste betekenis houdt in dat het erg moeilijk is om een heel leven te vatten. 'Wij proberen dit te doen met woorden en literatuur maar die benadering van de werkelijkheid is altijd maar half', vertelt Sabi. 'Je krijgt slechts de gefragmenteerde werkelijkheid te pakken, en mensen lezen misschien een heel ander verhaal dan dat ik bedoelde', licht ze toe.

Het is dan wel fictie maar mensen proberen Sabi te herkennen in de personages. De vraag of zij de kleindochter is komt vaak terug, al herkent haar redacteur toch vooral de grootmoeder in Sabi. De kleindochter is namelijk een tikkeltje arrogant en erg uitgesproken. 'Ik kreeg de opmerking dat ik polemische columns schrijf', vertelt Sabi. 'Terwijl ik mezelf eerder zie als een genuanceerde stem.' 'Er zit heel veel van mij in het boek, maar tegelijk ook helemaal niks', vertelt Sabi.

De herkomst van pijn

Sabi wilde met dit boek een evolutie in taal schetsen. De grootmoeder is ongeletterd maar gebruikt gerechten en schoonheidsgeheimen om expressie te geven aan haar eigen verhaal. 'Het lijkt alsof zij niet veel met haar leven heeft gedaan, maar zij draagt het boek. De andere levens zijn oppervlakkig en op de achtergrond', vertelt Sabi. 'Er zit veel pijn in het boek en die pijn wordt ook doorgegeven. Het boek is daarom een zoektocht naar waar die pijn vandaan komt. Je leert zaken over de personages die de andere personages niet weten.'

De Marokkaanse vrouw

'Ik denk dat we overal een verkeerd beeld van de Marokkaanse vrouw hebben', zegt Sabi. 'Er zijn in Marokko veel plekken waar een matriarchaat heerst. En zelfs het patriarchaat wordt gedragen door de vrouwen, anders zou het niet overleven. Mensen hebben het over stille, onderdrukte vrouwen, maar ik kom ze niet tegen. Ik nuanceer het beeld; ik wil niet zelf een stereotype maken van de Marokkaanse vrouw.'

'Ik vind dat dit boek geschreven moest worden, omdat het over Marokkaanse vrouwen gaat. Maar anderzijds doet dat er niet toe. Er is een bepaalde leegte in de Nederlandstalige literatuur, die ik probeer op te vullen, samen met veel andere mensen. Tegelijk gaat literatuur over ons allemaal en kunnen we altijd een stuk van onszelf terugvinden in de personages', besluit Sabi.

Herbekijk hieronder het interview met Aya Sabi in De afspraak.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief