De wereldgeschiedenis volgens de Amerikaanse schrijver Robert D. Kaplan: een kwestie van geografie en Shakespeare

Non-fictie VRT NWS

De Amerikaanse schrijver en journalist Robert D. Kaplan staat erom bekend dat hij de geschiedenis en actualiteit graag door een aardrijkskundige bril analyseert. In zijn nieuwste boek 'De Adriatische Zee' reist hij langs de oostkust van Italië en de kustlijn van enkele Balkanlanden. Bert De Vroey van VRT NWS sprak met de auteur over het boek, maar ook over de geografische en historische achtergrond van de oorlog in Oekraïne. 'Er moet met Russische gevoeligheden rekening worden gehouden.' en 'heeft het losse praten over NAVO-lidmaatschap of een toetreding tot de EU een proces op gang gebracht dat tot de huidige dramatische situatie heeft geleid?'

'De geografische context van sociale en politieke ontwikkelingen'

Robert D. Kaplan is een beroepsreiziger. Hij reist al bijna veertig jaar als journalist en schrijver de wereld rond. Zijn handelsmerk is de focus op de geografische context van sociale en politieke ontwikkelingen. Wegen, rivieren, zeeën en bergpassen bepalen in zijn visie net zo sterk de geschiedenis als ideologie of sociale verhoudingen dat doen.

Hij neemt bovendien altijd een stapel boeken mee op reis - tenminste mentaal. Zijn eigen bevindingen en interviews onderweg wisselt hij af met verwijzingen naar auteurs en denkers die hem op zijn pad zijn voorafgegaan - zelfs als dat lang geleden is. Zo reis je met Kaplan voortdurend door ruimte en tijd tegelijk, door landschap en geschiedenis. Zijn boeken zijn soms taai en vergen van de lezer een inspanning, maar ze zijn tegelijk meeslepend.

Misschien is het zijn leeftijd (Kaplan is intussen 69), maar in zijn jongste boek 'De Adriatische Zee' duikt naast de reisliteratuur en de geopolitieke boeken ook flink wat poëzie op. Het boek is opvallend introspectiever en beschouwender. Kaplan vermeldt momenten van eenzaamheid, twijfels over wat hij zijn leven lang gedaan heeft, en spijt over standpunten die hij vroeger heeft ingenomen. Over de oorlog van president George W. Bush in Irak, die hij aanvankelijk verdedigde maar later als een fatale vergissing ging zien, schrijft hij: 'Ik draag die oorlog altijd mee'. Kaplan klinkt milder en af en toe zelfs wat dromerig.

Als we hem die indruk voorleggen, erkent hij dat met een glimlach. 'Je hebt het helemaal juist. Het is de fase waarin ik nu zit, dit moest me echt allemaal van het hart.'

De Adriatische Zee

De Adriatische Zee is doorgaans geen geografisch verband dat in ons blikveld zit. 'Je hebt Italië aan de westkant en de Balkan aan de oostkant. Mensen leggen doorgaans geen verband tussen de twee. Maar ze maken deel uit van dezelfde wereld.'

Die Adriatische wereld is volgens Kaplan bij uitstek een breukzone tussen historisch-culturele gebieden: oost en west, Latijns-christelijk en orthodox (of Byzantijns) christelijk, Zuid-Europa en Centraal-Europa, christelijk en islamitisch. 'Het is de wereld in miniatuurvorm', zegt Kaplan. Identiteiten zijn er flexibel en fluïde, zowel voor individuen als voor gemeenschappen. In die zin is het ook een voorafspiegeling van hoe heel Europa (en misschien de hele wereld) evolueert. Dat populisme en nationalisme weer geregeld de kop opsteken - en met name ook in de Balkan - ziet Kaplan niet als een contradictie, maar eerder als de zwanenzang van sterk omlijnde groepsidentiteiten.

Lees verder op vrtnws.be

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief