Octavo Publishers

'De paddenstoel aan het einde van de wereld' van Anna Lowenhaupt Tsing is vertaald in het Nederlands

Filosofie Pompidou

Het boek 'De paddenstoel aan het einde van de wereld' van Anna Lowenhaupt Tsing verscheen in 2015, maar is nu ook vertaald in het Nederlands. Greet Van Thienen las het boek en sprak erover in Pompidou op Klara met presentator Chantal Pattyn.

'Anna Lowenhaupt Tsing is een Amerikaanse hoogleraar antropologie aan de Universiteit van Californië,' vertelt Greet Van Thienen. 'Ze gebruikt veel feministische analyses in haar werk. Momenteel werkt ze aan een nieuwe invulling van het begrip Antropoceen, waarbij ze ook niet-menselijke soorten wil betrekken. Het Antropoceen slaat op het tijdperk waarin de niet-menselijke verstoringen in kaart gebracht worden. Volgens Tsing moeten we analyseren hoe het leven van niet-menselijke wezens beïnvloed is geweest door menselijke structuren. De effecten daarvan: dàt is het Antropoceen. De menselijke en niet-menselijke geschiedenis moet je altijd samennemen. Zij gaat uit van die verwevenheid.'

Hoe koppelt ze die vernieuwende ideeën uit het antropoceen aan het kapitalisme? 'Ze is geïnteresseerd in de conversaties tussen antropologen, biologen en paddenstoelkundigen, vrijwilligers die in het bos paddenstoelen gaan plukken...' vertelt Van Thienen. Het boek bestaat uit zo'n soort conversaties. 'Ze volgt de bescheiden sporen van die paddenstoel, de matsutake, om te proberen schetsen wat de dillema's van deze tijd zijn: de ecologische, economische en culturele problemen.'

De matsutake is een heel aromatische, dure paddenstoel. Voor sommigen stinkt die ook. Het bijzondere aan die paddenstoel is dat die ondertussen niet meer in Japan groeit, maar wel in de bossen van Oregan, Lapland... De matsutake is overal.

'De paddenstoel aan het einde van de wereld' van Anna Lowenhaupt Tsing is vertaald in het Nederlands

© Tatiana Bulyonkova

In Tsjernobyl, vlak naast de plek waar de atoomcentrale explodeerde, groeide de matsutake als eerste teken van leven.

Greet Van Thienen

'De matsutake groeit vooral op plaatsen die Tsing omschrijft als ruïnes: kale landschappen, kaalgeslagen bossen, plekken waar vroeger plantages waren of waar veel houtkap geweest is,' gaat Van Thienen verder. 'Op die plekken vormt de matsutake een symbiose met de wortels van de den of de eik. Die matsutake kan vanuit dood biologisch materiaal terug leven maken, zodat er andere bomen kunnen groeien en dieren kunnen komen. De matsutake transformeert een landschap.' Na het drama in Hiroshima was het eerste teken van leven de matstutake. 'Ook in Tsjernobyl, vlak naast de plek waar de atoomcentrale explodeerde, groeide de matsutake als eerste teken van leven.'

Wat is Tsings verhaal? 'Het is geen verhaal over waar we hoop kunnen vinden in duistere tijden, maar wel: waar kan er leven zijn op de ruïnes van het kapitalisme?' antwoordt Greet Van Thienen. 'Waar kan er in dode landschappen toch leven ontstaan, ondanks geweld? Daarvoor haalt zij inspiratie uit de matsutake.'

Beluister het volledige gesprek met Greet Van Thienen op Klara hieronder.

'De paddenstoel aan het einde van de wereld' van Anna Lowenhaupt Tsing is verschenen bij Octavo.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief